KARTY Z KALENDARZA – Kalisz Pomorski 1945–1980
1 września…
1945 roku (80 lat temu) – W gminie Kalisz Nowy jeszcze nie zakończono akcji żniwnej, bo jak melduje obwodowy pełnomocnik rządu RP, „to teren bardzo słabo zaludniony i odczuwa dotkliwy brak siły pociągowej”.
1947 roku (78 lat temu) – Od 1 stycznia do 1 września roku 1947 Miejska Rada Narodowa w Kaliszu Pomorskim, licząca 18 radnych, odbyła 12 sesji, a jej prezydium spotkało się 9 razy. Prezydium tworzy 3 radnych z wyboru (rolnik Józef Butyniec lat 36, członek SL; rolnik Wawrzyniec Dąbrowski lat 50, członek SL i kierownik młyna Mikołaj Stanisławski lat 34, PPS) oraz dwóch delegatów partii: kierownik szkoły Jan Sujkowski lat 38, członek SL i urzędnik Jan Szwed lat 28, członek PPR.
1954 roku (71 lat temu) – Szkoła Jedenastoletnia prowadzi 14 oddziałów i zatrudnia 17 nauczycieli. Jej dyrektorem jest Piotr Kitaszewski, dzięki któremu w tematyce organizowanych przez młodzież programów artystycznych „znalazł wyraz zapał do budownictwa socjalistycznego, szacunek do ludzi pracy, braterskie uczucie przyjaźni do Kraju Rad oraz nienawiść do podżegaczy wojennych”.
1955 roku (70 lat temu) - Sprawozdanie z działalności kaliskiego kina „Tracz” złożyła kierująca nim od 15 czerwca 1955 r. Joanna Milewska. Jak powiedziała, „praca na początku była bardzo ciężka. Zrywano afisze, bito kamieniami w drzwi, krzyczano pod drzwiami, namawiano dzieci by wchodziły na balkon i pluły na głowy widzom aby zmusić nas do porzucenia tej pracy. Ale wszystko zwalczyliśmy i nastał porządek”.
1980 roku (45 lat temu) – Jedynym tematem posiedzenia egzekutywy KM-G PZPR była „informacja I sekretarza o sytuacji społeczno-politycznej w kraju przekazana na naradzie w KW PZPR”. W posiedzeniu egzekutywy uczestniczyło aż 11 osób zaproszonych, w tym m.in. Antoni Centkowski (sekretarz POP w GS) i Marianna Wiśniewska (sekretarz POP szkolnej).
2 września…
1946 roku (79 lat temu) – Naprawiony samochód ciężarowy Polski Fiat, należący do Zarządu Miejskiego, zarekwirował komendant posterunku MO Jakub Smoła. Jak zeznał kierownik warsztatu Józef Radoch, będący w stanie nietrzeźwym komendant przystawił mu do głowy rewolwer i kazał się zawieźć do komendy powiatowej milicji w Drawsku. Stamtąd kazano J. Radochowi jechać z powrotem do Kalisza Nowego ale nie pod Magistrat, lecz pod posterunek MO gdzie oświadczono mu, iż „pojazd został aresztowany”, a jednocześnie odmówiono wydania na tę decyzję pokwitowania.
1948 roku (77 lat temu) – W posiedzeniu rady pedagogicznej Szkoły Jedenastoletniej w Kaliszu Pomorskim pod przewodnictwem dyrektora Jana Sujkowskiego uczestniczyli następujący nauczyciele: Julia Bej, Roman Bej, Helena Kurylczyk, Stefania Sekała, Włodzimierz Sekała, Irena Sztabnik i Władysława Tarnowska.
1953 roku (72 lata temu) – Podczas obrad Prezydium MRN jego przewodniczący Jan Staworzyński zarządził aby „wszystkich rolników, czy to trupy czy półtrupy, wezwać do Prezydium i przeanalizować powody nieodstawienia zboża”, by ukarać tych, którzy mogą odstawić, a nie odstawiają.
1982 roku (43 lata temu) – Ocenę „skuteczności działania Urzędu Miasta i Gminy w Kaliszu Pomorskim w realizacji zadań społeczno-gospodarczych i uchwał partii” przedstawił kierownik Ośrodka Pracy Ideowo-Wychowawczej Mirosław Szłapak. I sekretarz POP przy UMiG Zdzisława Gnacyk oświadczyła, iż „przepisy otrzymywane z UW lub centralne są niejednokrotnie niedostosowane do realiów życia codziennego”. Obie te oceny egzekutywa „przyjęła do wiadomości”.
3 września…
1949 roku (76 lat temu) – Na wspólnym posiedzeniu Prezydium MRN, komisji finansowo-budżetowej oraz Zarządu Miasta omawiano projekt „preliminarza budżetowego dodatkowego na rok 1949”. Stwierdzono, że „wynosi on po stronie wydatków i dochodów zwyczajnych 4.795.000 zł”. Z kredytu na „zakup rozpłodników” dla miasta Kalisza Pomorskiego postanowiono zakupić „1 buhaja, 2 knury i 1 tryka”. Ponadto zwolniono jednorazowo z podatku od zabaw, widowisk i rozrywek – teatr kukiełkowy „Tęcza”.
1950 roku (75 lat temu) – Przewodnicząca Gminnej Rady Narodowej Stanisława Bonawenturczak „złożyła wniosek o zwolnienie z zajmowanego stanowiska”. Na jej miejsce zgłoszono tylko jednego kandydata – Bronisława Bryję. W tajnych wyborach uzyskał on 10 głosów poparcia na 11 głosujących i został nowym przewodniczącym GRN w Kaliszu Pomorskim. Wniosek o zwolnienie z GRN złożył radny Józef Zygan „motywując to trudnościami osobistymi”. Na jego miejsce klub radnych PZPR powołał Jana Naumiaka. Upoważniono Prezydium GRN do przesłania do Powiatowej RN uchwalonej rezolucji: „My członkowie Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim solidaryzujemy się ze Światowym Kongresem Obrońców Pokoju, potępiamy wrogą działalność kliki anglo-amerykańskiej, stoimy na straży obrony pokoju”.
4 września…
1947 roku (78 lat temu) - Wsie Gminy Kalisz Pomorski zamieszkuje 818 osób, w tym: 127 repatriantów zza Buga, 8 repatriantów z zachodu, 677 przesiedleńców z Centralnej Polski i 6 Niemców. Rodzin ubogich jest 70.
1949 roku (76 lat temu) – Na ulicach Kalisza Pomorskiego przeprowadzono zbiórkę pieniężną „na odbudowę Warszawy”. Kwestowali mieszkańcy wyznaczeni przez Prezydium MRN: Eleonora Antonkiewicz, Bolesław Butyniec, Stanisław Dąbrowski, Elżbieta Gwiazdowska, Olgierd Pieciukiewicz i Barbara Sosińska.
1957 roku (68 lat temu) – Kierowniczka kaliskiego kina „Kalina” Maria Kawecka poinformowała Prezydium MRN, że „wyświetlanie filmów znacznie się poprawiło dzięki nowemu mechanikowi”, a widzów przybywa gdyż „filmy nowoczesne, zagraniczne są wyświetlane”. Poskarżyła się jednak na „nieszanowanie państwowego mienia przez ludność miasta, która niszczy scyzorykami krzesła na sali i psuje ubikację”.
Prezydium zawarło umowę z Wacławem Kwiatkowskim na wydzierżawienie na 10 lat budynków gospodarczych wraz z placem przy ul. Dworcowej 10, na uruchomienie tam Zakładu Prefabrykatów Materiałów Budowlanych. Podobną umowę zawarto z Drawskimi Zakładami Terenowego Przemysłu Materiałów Budowlanych w Złocieńcu na wydzierżawienie im obiektów (hali, magazynu i studni) przy al. Sprzymierzonych (po byłej stolarni Zespołu PGR).
1958 roku (67 lata temu) - Prezydium MRN pozytywnie rozpatrzyło podanie Wawrzyńca Dąbrowskiego o umorzenie „zaległych 72 kg w dostawie żywca gdyż w/w padła krowa”. Także z powodu „padłej krowy” umorzono dostawę zaległych 184 kg żywca Wacławowi Grządzielowi motywując to dodatkowo tym, że „w/w posiada sześcioro dzieci w wieku do 14 lat”.
5 września…
1951 roku (74 lata temu) – Prezydium MRN postanowiło zwrócić się jeszcze raz do Komitetu Miejskiego PZPR aby wysłał agitatorów „spośród aktywu rolnego, znanych na tutejszym terenie”, którzy na zebraniach masowych wytłumaczą członkom Spółdzielni Produkcyjnej, że nie powinni się z niej masowo wypisywać.
1952 roku (73 lata temu) – Prezydium MRN zobowiązało wykonawcę remontu ośrodka zdrowia do jego ukończenia do 15 września. Przybyły na posiedzenie nowy lekarz oświadczył, iż „został tu skierowany aby przypilnować tych robót i zacząć pracować dla świata pracy i dobra Polski Ludowej”.
6 września…
1951 roku (74 lata temu) - Na posiedzeniu komitetu miejskiego PZPR, które prowadził I sekretarz Adolf Kiziak, przewodniczący Spółdzielni Produkcyjnej w Kaliszu Pomorskim Antoni Kozłowski poinformował, że członkowie Spółdzielni zaniedbują pracę na roli, bo „pracują na lotnisku i tam zarabiają”.
1958 roku (67 lat temu) - W VII sesji MRN tej kadencji uczestniczyło 9 z 16 radnych. W wolnych wnioskach przewodniczący Jan Staworzyński nawiązał do wypowiedzi radnej Heleny Kurylczyk, która na poprzedniej sesji skierowała do Zarządu GS pytanie: „jak długo jeszcze będziemy jeść śmierdzącą kiełbasę?” Stwierdził, że w innych miastach kiełbasa, której 1 kg kosztuje 26 zł „jest o wiele lepsza w smaku od tej naszej po 42 zł. Społeczeństwo zaczyna to dostrzegać i podnosić szum, bo nikt nie chce płacić drogo za śmierdzącą kiełbasę”. I zgłosił wniosek o sprowadzenie z Drawska komisji kontrolnej. Ponadto zaapelował do nowego komendanta posterunku MO w Kaliszu Pomorskim Artura Smolaka, aby zajął się sprawą zanieczyszczania i blokowania głównych ulic miasta przez furmanki, gdyż podobne apele kierowane do poprzedniego komendanta Jana Tokarskiego „pozostały bez echa”.
7 września…
1951 roku (74 lata temu) – Na sesji Gminnej Rady Narodowej odwołano Bronisława Bryję z funkcji jej przewodniczącego. Na jego miejsce w głosowaniu tajnym powołano Tadeusza Chwalińskiego. W dyskusji nad przebiegiem wykopków przewodniczący Spółdzielni Produkcyjnej w Dębsku Józef Zygan oświadczył, że obserwuje „pewne nasilenie wrogich elementów, którzy nie chcą wychodzić do pracy”. Wniosek Tadeusza Chwalińskiego, by za prace przy wykopkach oprócz należnej dniówki przyznać dodatkowo po kwintalu ziemniaków, postanowiono rozpatrzyć na kolejnym posiedzeniu.
1960 roku (65 lat temu) – Jak poinformował Prezydium MRN kierownik kaliskiej Mleczarni Władysław Bulwa, zakład zatrudniający 8 pracowników przerabia dziennie 4000 litrów mleka produkując z niego masło, sery, kazeinę, twarożek oraz mleko spożywcze i śmietanę spożywczą. Rolnicy dostarczają mleko do 10 punktów terenowych (zlewni). Przewodniczący Jan Staworzyński zapytał dlaczego mimo pism wysyłanych z Prezydium do nadrzędnego zakładu w Janikowie, wciąż nie rozwiązano problemu śmierdzących ścieków, które są odprowadzane wprost do „doliny obok ulicy Powiatowej tuż przy stacji Kalisz Pomorski”. Odpowiedzi mu ani na piśmie, ani ustnie, nie udzielono.
Przychylnie rozpatrzono podanie Antoniego Kozłowskiego (członka Prezydium) o „zrzeczenie się gospodarstwa rolnego wraz z budynkami gospodarczymi”. O przejęcie tych obiektów gospodarczych oraz 2 ha ziemi zawnioskował Zygmunt Tomasik (radny), na co uzyskał zgodę.
Wszystkie dotychczasowe materiały przygotował i opracował z pasją Bogumił Kurylczyk – dziękujemy!
