Wyjątkowy cykl „Karty z kalendarza”

Wyjątkowy cykl „Karty z kalendarza”, w którym dzień po dniu odkrywamy historię Kalisza Pomorskiego z lat 1945–1985.
To podróż w czasie, która pozwoli nam wspólnie przypomnieć sobie początki powojennego życia w naszym mieście – ludzi, wydarzenia, codzienność i wielkie chwile.

11 listopada…
1946 roku (79 lat temu) – Miasto Kalisz Nowy liczy 1549 mieszkańców (w tym: 1378 Polaków i 171 Niemców). Gmina Kalisz Nowy liczy 579 mieszkańców (w tym: 535 Polaków, 42 Niemców i 2 osoby innej narodowości).
1953 roku (72 lata temu) – Jak wynika ze sprawozdania z nocnej kontroli przeprowadzonej przez pracowników Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w siedzibach prezydiów miast i gmin powiatu drawskiego, jedynie w Kaliszu Pomorskim „wszystko było w porządku w zakresie zabezpieczenia tajemnicy służbowej i przestrzegania socjalistycznej dyscypliny pracy”. Relacjonując sprawę przyjmowania i załatwiania skarg oraz zażaleń, wiceprzewodniczący Prezydium MRN Olgierd Pieciukiewicz stwierdził, że „są tacy kanciarze, którzy wiedząc, że tu im się nie uda okłamać Prezydium, więc starają się okłamywać wyższe instancje aby osiągnąć swoje wymogi nieuzasadnione i bezprawne”. Do pracy w Prezydium MRN przyjęto dwie pracownice umysłowe: Janinę Rudzik (na referentkę socjalno-kulturalną) i Janinę Jaworek (do Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych).
1971 roku (54 lata temu) – W Koszalińskim Przedsiębiorstwie Produkcji Betonów „Żelgazbet” odbyło się „zebranie aktywu w sprawie oceny ankiet dotyczących usług dla ludności”. Z 40 ankiet (30 wypełniono w „Żelgazbecie” i 10 na PKP) wynika, że „w Kaliszu Pomorskim brak usług w szerokim zakresie”. Najczęściej domagano się uruchomienia na Dużej Stacji zakładu fryzjerskiego, zakładu krawieckiego, punktu sprzedaży świeżych ryb i punktu naprawy sprzętu AGD. Ponadto wnioskowano, by sklepy spożywcze były otwarte do godz. 20., a punkty usługowe do godz. 18.
1981 roku (44 lata temu) – Major Andrzej Wojciechowski dowódca Grupy Operacyjnej w Kaliszu Pomorskim skrytykował działalność zarządu GS „SCh”. Stwierdził, że funkcjonuje on „zbyt opieszale” w zakresie działalności handlowej oraz „zbyt liberalnie traktuje sklepowe, które popełniły nadużycia”. Ponadto powinien „rozprowadzać wędliny i drób po wszystkich sklepach co spowoduje, że będą mniejsze kolejki pod sklepem masarniczym”. W sprawach organizacyjnych egzekutywa KM-G PZPR zatwierdziła dokooptowanie do Grupy Aktywu Politycznego tow. Jerzego Korczyka z POP „Sinogal” i tow. Janusza Stodulskiego z POP w Starej Studnicy. Zatwierdzono też powołanie tow. Iwony Kaczmarek na stanowisko dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury. Z szeregów partyjnych POP Terenowej skreślono Danutę Kadłubowską, Danutę Kołodziejską i Ewę Zaborowską, które oświadczyły, że „nie chcą należeć do PZPR”. 

12 listopada…
1946 roku (79 lat temu) - Minister Administracji Publicznej oraz Minister Ziem Odzyskanych wydali wspólne rozporządzenie w sprawie nazewnictwa miejscowości leżących na ziemiach odzyskanych. Na mocy tego rozporządzenia, które weszło w życie 16 grudnia, niemiecka nazwa Kallies została zmieniona na nazwę Kalisz Pomorski, zastępując polską nazwę dotychczasową Kalisz Nowy.
1958 roku (67 lat temu) – Sprawozdanie z działalności Posterunku MO w Kaliszu Pomorskim złożył na posiedzeniu Prezydium MRN nowy komendant Artur Smolak. Niestety było to sprawozdanie ustne, którego nie umieszczono w protokole. Przyjęto do pracy jako sprzątaczkę w Przedszkolu Miejskim Wacławę Gorecką, której niedawno (22 października) odmówiono tej posady gdyż na jej zatrudnienie nie godziła się kierowniczka placówki Wanda Torcz. Teraz widocznie zmieniła zdanie, bowiem uczestniczyła przy podejmowaniu tej decyzji.
1984 roku (41 lat temu) – KM-G PZPR w Kaliszu Pomorskim sporządził „Zestawienie danych dotyczących rozmieszczenia członków PZPR i ZSL na terenie wsi” według stanu na 12 listopada 1984 roku. Po nazwie wsi (uszeregowanych alfabetycznie) podajemy kolejno: liczbę dorosłych mieszkańców, liczbę członków PZPR (w nawiasie jaki to procent ogółu), liczbę członków ZSL (w nawiasie jaki to procent ogółu). Biały Zdrój – dorosłych mieszkańców: 214 – członków PZPR: 7 (3,3%) – członków ZSL: 11 (5,1%), Dębsko – 264 – 18 (6,8%) – 12 (,5%), Cybowo 79 – 0 (0%) – 9 (11,4%), Giżyno – 215 -0 (0%) – 10 (4,7%), Jasnopole – 13 – 0 (0%) – 3 (23,1%), Pomierzyn – 366 – 7 (1,9%) – 13 (3,6%), Poźrzadło – 134 – 14 (10,4%) – 6 (4,5%), Prostynia – 59 – 5 (8,5%) – 16 (27,1%), Sienica – 126 – 0 (0%) – 10 (7,0%), Stara Korytnica – 158 – 6 (3,8%) – 20 (12,7%), Stara Studnica i Pępłówek – 169 – 4 (2,4%) – 4 (2,4%), Suchowo – 200 – 0 (0%) – 9 (,5%). Jak wynika z tego zestawienia, w 1984 roku w Cybowie, Giżynie, Jasnopolu, Sienicy i Suchowie do PZPR nie należał nikt.

13 listopada…
1953 roku (72 lata temu) – W siedzibie Prezydium MRN obradował zespół gminny do spraw „przeanalizowania rolników zalegających w obowiązkowych dostawach”.
1963 roku (62 lata temu) – Odbyło się zebranie Podstawowej Organizacji Partyjnej PZPR przy KPPB „ŻELGAZBET”. „Zebranie zagaił tow. Stanisław Czerniga, który powołał na przewodniczącego zebrania tow. Józefa Liberę”. Tow. Libera „odczytał statut PZPR w celu zaznajomienia towarzyszy z rolą i zadaniem członka partii w przemyśle Polski Ludowej”. Dyrektor przedsiębiorstwa tow. Aleksander Petryk „omówił konieczność podnoszenia wiedzy i kwalifikacji zawodowych”. W sprawach organizacyjnych „tow. Libera skrytykował postępowanie tow. Walentego Leśniczaka, który był w stanie nietrzeźwym podczas godzin pracy”. Wybrano „towarzyszy odpowiedzialnych za robotę partyjną w poszczególnych grupach”. Za „odcinek pracowników biurowych” odpowiada tow. Jan Widocki, za „odcinek działu produkcyjnego” odpowiada tow. Zenon Szymański, w Małej Betoniarni - tow. Stanisław Czerniga, na „Budowie” - tow. Józef Libera, a na Żwirowni tow. Jan Andruch.

14 listopada…
1951 roku (74 lata temu) – Prezydium MRN (przewodniczący Feliks Bejnarowicz, wiceprzewodniczący Feliks Kołsut, sekretarz Bolesław Szwed) „jednogłośnie podjęło uchwałę zobowiązując wszystkich rolników, którzy nie przystąpili do zasiewów, do natychmiastowego przystąpienia do takowych, a opornych oddać do prokuratora”.
1955 roku (70 lat temu) – W sesji MRN uczestniczyło 11 radnych, a z 9 nieobecnych 4 było nieusprawiedliwionych. Liczący 8 stron maszynopisu referat na temat „Rozwoju hodowli zwierząt gospodarskich na terenie miasta” odczytał wiceprzewodniczący Prezydium MRN Witold Jankowski. Podkreślił, że Rada Narodowa wspólnie ze służbą rolną „czuwa nad doborem rozpłodników”, „nad stopniowym eliminowaniem bydła chorego na gruźlicę i zastępowaniem go młodzieżą” oraz nad „eliminowaniem nielegalnego uboju cieliczek przez rolników”. Poinformował też, że obecnie na 100 ha użytków rolnych w gospodarstwach indywidualnych w Kaliszu Pomorskim przypada 47 sztuk bydła (w tym 29 krów), 63 sztuki trzody chlewnej (w tym 10 macior) oraz 38 owiec i 18 koni. Na zakończenie zaapelował o wzrost pogłowia bydła, a potrzebną do tego paszę uzyska się ze zwiększonych upraw dzięki odejściu od „marnotrawstwa nawozu i gnojówki” poprzez wywożenie „słomiastego obornika” zamiast „przerobionego obornika w betonowych gnojowniach przykrytych daszkiem”.
W dyskusji radny i sekretarz KM PZPR Franciszek Szymczak wskazał na konieczność ściślejszej współpracy Prezydium MRN z Prezydium GRN w Kaliszu Pomorskim. „Zdarzają się bowiem wypadki, że gdy odmówi się z jakiegoś powodu przydziału ziemi obywatelowi z terenu miasta – znajdzie on wyjście zwracając się do Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej i uzyskując przydział gruntu”. Należy ukrócić „próby takich nieuczciwych kombinacji”. Przewodniczący Prezydium MRN Jan Staworzyński stwierdził, iż „jeśli cała Rada będzie niosła pomoc Prezydium, to wszelkie zagadnienia jakie stawia przed Narodem Partia i Rząd, będą w terminie i całkowicie realizowane, w tym podniesienie rolnictwa na wyższy poziom”. Jako przykład do naśladowania podał rolnika z powiatu koszalińskiego, który „osiągnął wydajność mleka od jednej krowy 5000 litrów rocznie”. (Obecnie ta wydajność wynosi w Polsce średnio prawie 7000 litrów rocznie.)
1956 roku (69 lat temu) – Prezydium MRN postanowiło, aby pieniądze w kwocie 2450 zł uzyskane od Leona Gąsiorka z Poznania za sprzedane mu poniemieckie kamienie nagrobne (7 sztuk po 350 zł) przeznaczyć na odmalowanie „odrapanych i brudnych ścian, okien i drzwi” w budynku Prezydium, a ponadto przestawić tam piece, bo „się rozwalają i nie wytrzymają przez zimę”. (Dla porównania: miesięczna płaca pielęgniarki w Ośrodku Zdrowia wynosiła wówczas 560 zł). Zobowiązano PGR do przydzielenia samochodu zastępczego dla kaliskiej OSP na czas remontu należącego do strażaków auta „star 20”. Pozytywnie rozpatrzono podanie Bazylego Kaniuki o przydzielenie mu pożyczki w wysokości 15 tys. zł jako przesiedleńcowi z akcji „W”.
1984 roku (41 lat temu) - KM-G PZPR sporządził analizę „składu klasowo-warstwowego w zakładach pracy” na terenie MiG Kalisz Pomorski według stanu na 14 listopada 1984 roku. Po nazwie każdego z uwzględnionych 16 zakładów (uszeregowanych jak w źródłowej tabeli) podajemy kolejno: liczbę zatrudnionych, liczbę członków PZPR (w nawiasie jaki to procent ogółu), liczbę partyjnych robotników (w nawiasie jaki to procent towarzyszy) oraz liczbę partyjnych prac. umysłowych (w nawiasie jaki to procent towarzyszy). Pozostali towarzysze (dopełnienie do 100% członków PZPR w danym zakładzie) zostali określeni jedynie jako tzw. pozostali, więc ich pomijamy.
PGR – załoga: 489 – partyjnych: 103 (21,1%) – w tym partyjnych robotników: 58 (56,3%) – w tym partyjnych prac. umysł.: 27 (26,2%), ZGKiM – 37 – 9 (24,3%) – 4 (44,%) – 3 (33,3%), SKR – 84 – 17 (20,2%) – 7 (41,2%) – 8 (47,1%), GS „SCh” – 223 – 41 (18,4%) – 21 (51,2%) – 15 (36,6%), ZPD Tartak – 91 – 11 (12,1%) – 7 (63,6%) – 1 (9,1%), PKP – 79 – 42 (53,2%) – 38 (90,5%) – 2 (4,8%), PPB „Prefabet” – 339 – 37 (10,9%) – 17 (45,9%) – 16 (43,2%), SI „Sinogal” – 70 – 5 (7,1%) – 4 (80%) – 1 (20%), Zbiorcza Szk. G. – 79 – 16 (20,2%) – 1 (6,3%) – 15 (93,7%), Nadleśnictwo – 124 – 12 (9,7%) – 1 (8,3%) – 11 (91,7%), UMiG – 24 – 12 (50%) – 2 (16,6%) – 10 (83,4%), Post. MO – 6 – 6 (100%) – 0 (0%) – 6 (100%), OSiR – 25 – 3 (12,0%) – 0 (0%) – 3 (100%), Urz. P-T – 15 – 1 (6,7%) – 0 (0%) – 1 (100%), Ośr. Zdrowia – 38 – 0 (0%), Ośr. Trans. Leśnego – 34 – 0 (0%). Jak wynika z tego zestawienia, najbardziej upartyjniony był wówczas Posterunek MO (100%), PKP (53%) i UMiG (50%), a najmniej Ośrodek Zdrowia (0%). Najwięcej robotników należało do POP PZPR na PKP (90,5%), a najwięcej prac. umysłowych do POP PZPR w MO (100%).

15 listopada…
1945 roku (80 lat temu) – Z informacji Pełnomocnika Rządu RP na Obwód Drawski wynika, że w obwodzie tym są 2 miasta (Drawsko i Złociniec) oraz 6 gmin wiejskich, w tym gmina Kalisz Nowy (w skład której wchodzi osiedle Kalisz Nowy), licząca 1100 mieszkańców. Do zarządu gminy wiejskiej i osiedla Kalisz Nowy należy 211,5 ha lasów mieszanych (50% sosny reszta świerk i buk) leżących w pięciu lokalizacjach: Rosyjskie Góry (Russenberge) – 75 ha, Leśna Góra (Knickenberge) – 55 ha, Puszcza Młyńska (Mühlenheide) – 70 ha, leśna parcela na Dużej Stacji (Kietz) – 5 ha i leśna parcela w Dębsku (Denzig) – 6,5 ha.
1952 roku (73 lat temu) – Wiceprzewodniczący Prezydium MRN Edmund Kwiatkowski poinformował, że zasiewy jesienne zrealizowano na terenie miasta Kalisza Pomorskiego w 90%, akcję wykopkową w 100%, orkę zimową w 75%, a podorywki w 80%. Przewodniczący Tadeusz Chwaliński stwierdził, iż zasiewy powinny być zrealizowane w 100%. Dlatego „ należy zmobilizować chłopów przez pracowników Prezydium i dzielnicowych gdyż jeszcze można zasiać”. Trzej dzielnicowi (Bronisław Carło, Jan Różański i Antoni Bądźwol) zgodnie oświadczyli, że ich wysiłki „w celu zmobilizowania ludzi do wykopków” na polach PGR Giżyno nie przyniosły skutku, bo mieszkańcy albo nie pracują na roli, albo odmawiają i nawet jak się zgodzą, to nie przychodzą. Przewodniczący Tadeusz Chwaliński zarządził, by dzielnicowi poszli jutro do każdego mieszkańca i wyjaśnili mu jak ważną jest rzeczą „wydobycie ziemniaków i buraków z ziemi tym bardziej, że zaczynają się już mrozy”.
1955 roku (70 lat temu) – Zakończono dwudniowe „masowe poszukiwanie ziemniaków” na polach rolników w Kaliszu Pomorskim. Miało ono na celu „zebrane dodatkowo ziemniaki użyć do celów gospodarczych” oraz „zapobiec rozmnażaniu się stonki w roku przyszłym”. W akcji wzięło udział 116 osób, które przeszukały pola o obszarze 106 ha i zebrały łącznie, jak podano w sprawozdaniu, 80 ton kartofli.
1961 roku (64 lat temu) – Pełniący obowiązki kierownika kaliskiej Betoniarni Piotr Tolwaj poinformował na zebraniu POP PZPR, że z powodu braku wagonów kolejowych konieczne jest prowadzenie załadunku wyrobów w święta i niedziele. Pochwalił załogę, że „zrozumiała tę konieczność i stawiła się do pracy”. Postanowiono powołać komisję, która będzie „kontrolowała pracowników na zwolnieniach chorobowych”, a także organizować zebrania partyjne w wyznaczone z góry dni robocze. Na członków partii przyjęto dwóch kolejnych kandydatów: Józefa Lewickiego i Mariana Wojciechowskiego. Pierwszego z nich zapytano o motywację tej decyzji. Józef Lewicki odpowiedział, że „wstępuje do organizacji partyjnej gdyż chce powiększyć jej szeregi i dążyć do lepszego jutra”.
1984 roku (41 lat temu) – Na posiedzeniu egzekutywy KM-G PZPR tow. Andrzej Hypki stwierdził, iż „członkowie partii niczym się nie wyróżniają w pracy, ich postawa nie oddziałuje na pozostałych pracowników w sposób doskonały, brak jest im zaangażowania”. Zatwierdzono wniosek tow. Romana Bykowskiego o powołanie tow. Jerzego Stylskiego na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących oraz wniosek I sekretarza Jerzego Płachty, by do kaliskich zakładów pracy „skierować prośbę o założenie Międzyzakładowego Klubu Sportowego”.

16 listopada…
1952 roku (73 lata temu) - W niedzielę od rana dzielnicowy Dzielnicy I Bronisław Carło, dzielnicowy Dzielnicy II Jan Różański i dzielnicowy Dzielnicy III Antoni Bądźwol chodzili od domu do domu namawiając mieszkańców aby pomogli w wykopkach ziemniaków i buraków na polach PGR Giżyno.
1955 roku (70 lat temu) – Po wysłuchaniu przez Prezydium MRN sprawozdania kierowniczki Biblioteki Miejskiej Czesławy Jęsiek, przewodniczący Jan Staworzyński stwierdził, że podana liczba 306 czytelników „jest stanowczo za mała w stosunku do liczby miejscowej ludności”. I zaproponował aby Biblioteka zwróciła się do kierownictwa wszystkich instytucji, w tym także do Prezydium MRN, o pomoc w propagowaniu czytelnictwa wśród swoich pracowników. Wręczono dyplomy uznania dla „najlepszych obywateli Państwa zasłużonych w zwalczaniu groźnego szkodnika jakim jest stonka ziemniaczana”. Otrzymali je rolnicy: Wawrzyniec Dąbrowski i Wacław Grządziel oraz dyrektor Szkoły 11-letniej Stanisław Huzarek. 
1957 roku (68 lat temu) – Prezydium omawiało „sprawy remontów kapitalnych i zabezpieczających”. Na remontowanych w tym roku 16 budynków w pełni oddano 8, w 5 usuwane są usterki, natomiast w pozostałych 3 prace trwają, niemniej mają być zakończone do końca grudnia podobnie jak remonty bieżące. Przewodniczący PMRN Jan Staworzyński stwierdził, że „największą bolączką w mieście jest brak mieszkań i zbyt małe kwoty na remonty”.
1960 roku (65 lat temu) – Przewodniczący Prezydium MRN Jan Staworzyński zobowiązał swoich pracowników do „załatwiania na bieżąco wszystkich podań wniesionych przez zainteresowanych i w żadnym wypadku nie należy ich zatrzymywać w swoich biurkach”. Na wniosek Wacława Strzelca i Franciszka Strauba przydzielono im lokal przy ul. Dworcowej 4 „na urządzenie warsztatu stolarskiego”.

Poszukujemy Waszych wspomnień!
Chcemy stworzyć prawdziwą kronikę Kalisza Pomorskiego – pisaną razem z Wami. Jeśli posiadacie stare fotografie, dokumenty, wspomnienia lub opowieści przekazywane w rodzinie – podzielcie się nimi!
Przesyłajcie je na adres: Promocja@kaliszpom.pl
Wszystkie dotychczasowe materiały przygotował i opracował z pasją Bogumił Kurylczyk – dziękujemy!
Dołączcie do tej niezwykłej podróży w przeszłość! Razem zachowajmy pamięć o tamtych czasach