Wyjątkowy cykl „Karty z kalendarza”, w którym dzień po dniu odkrywamy historię Kalisza Pomorskiego z lat 1945–1985
To podróż w czasie, która pozwoli nam wspólnie przypomnieć sobie początki powojennego życia w naszym mieście – ludzi, wydarzenia, codzienność i wielkie chwile.
1 grudnia…
1945 roku (80 lat temu) – W Kaliszu Nowym funkcjonują dwie piekarnie (Bronisława Nowackiego i Franciszka Wardęgi), rzeźnia Józefa Śledzińskiego, cztery sklepy spożywcze, które prowadzą: Sylwester Fronczak, Mieczysław Kopoński, Marian Stańczak i Helena Sztabnik oraz jeden sklep papierniczy Alfonsa Pełki. Czytamy o tym w sprawozdaniu Zarządu Gminy Kalisz Nowy, wysłanym do Pełnomocnika Rządu RP w Drawsku, a podpisanym przez burmistrza Antoniego Łazarskiego.
1947 roku (78 lat temu) – W „formularzu statystycznym” za rok 1947 wykazano, że Miejska Rada Narodowa w Kaliszu Pomorskim odbyła 12 posiedzeń plenarnych, a jej Prezydium 9 posiedzeń. Prezydium tworzyli: Mikołaj Stanisławski (przewodniczący, lat 34, członek PPS, kierownik młyna, wykształcenie średnie), Wawrzyniec Dąbrowski (wiceprzewodniczący, lat 50, członek SL, rolnik, wykształcenie powszechne), Józef Butyniec (lat 36, członek SL, rolnik, wykształcenie powszechne), Jan Sujkowski (lat 38, członek SL, nauczyciel, wykształcenie średnie), Jan Szwed (sekretarz, lat 28, członek PPR, urzędnik, wykształcenie powszechne).
2 grudnia…
1953 roku (72 lata temu) – Po interwencjach rolników, że z powodu prowadzonych w mieście robót melioracyjnych „woda wylewa i zatapia chlewy, a na ulicy Koszalińskiej krowy po kolana stoją w wodzie”, Prezydium NRN postanowiło zainterweniować u wykonawcy prac – Przedsiębiorstwa Melioracyjnego z Wałcza.
W celu „należytego i sumiennego przydziału materiałów budowlanych dla rolników, którzy faktycznie ich potrzebują w celu remontu swoich zabudowań” Prezydium Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim powołało komisję pod przewodnictwem Józefa Tatary. W jej skład weszli jeszcze: Władysław Chojnacki, Edward Michnowski z GS, Franciszek Bania z GS i Antoni Kozłowski jako przedstawiciel Rolniczego Zespołu Spółdzielczego „Rocznica”.
3 grudnia…
1946 roku (79 lat temu) – Dopiero w tym dniu, po niemal dwóch miesiącach, przewodniczący MRN Sylwester Fronczak przesłał do Powiatowej Rady Narodowej w Drawsku „odpis protokołu nr 2 z posiedzenia Miejskiej Rady Narodowej w Kaliszu Nowym odbytego dnia 12.X.1946 r.”
1958 roku (67 lat temu) – Sprawozdanie ustne z realizacji planu przez kaliski Zakład Przemysłu Drzewnego (tartak) złożył na posiedzeniu Prezydium MRN jego kierownik, a jednocześnie radny, Stanisław Białobrzeski. Odmownie „z powodu braku podstaw” załatwiono podanie Stefanii Kojałowicz „o umorzenie planowej dostawy zboża za rok 1958”.
4 grudnia…
1947 roku (78 lat temu) – We wsiach (gromadach) Gminy Kalisz Pomorski mieszkały 972 osoby, w tym: 843 przesiedleńców z Centralnej Polski, 127 repatriantów zza Buga, 1 z Zachodu. Nie było już żadnego Niemca.
1951 roku (74 lata temu) – Aby zabezpieczyć ulice przed gołoledzią Prezydium MRN „zorganizowało podwody (furmanki) w postaci szarwarku w celu nawożenia piasku”.
1956 roku (69 lat temu) – Prezydium MRN postanowiło przyjąć Zbigniewa Przybyłowskiego do pracy w Miejskim Zarządzie Budynków Mieszkalnych z dniem 15 grudnia. Przychylono się do wniosku Witolda Lubowskiego o wyrażenie zgody na uruchomienie w Kaliszu Pomorskim prywatnej piekarni. Jak zaznaczono, „pod warunkiem, że wnioskujący sam się postara się o obiekt piekarni, sklep i mieszkanie dla siebie”.
5 grudnia…
1945 roku (80 lat temu) – Młyn w Kaliszu Nowym wciąż zajmuje Wojsko Polskie i pod jego zarządem przemiela tylko 3 tony ziarna na dobę przy zdolności produkcyjnej 8 ton na dobę, lecz zabroniono świadczenia tam usług dla ludności cywilnej.
1946 roku (79 lat temu) – Zarząd Miejski Kalisza Nowego wystąpił do Starosty w Drawsku o wydanie zezwolenia na sprzedaż w drodze licytacji dwóch posiadanych koni i źrebaka. Bo jak podano w piśmie, trzeci koń „padł na skutek przewlekłej choroby bliżej nierozpoznanej”.
1949 roku (76 lat temu) – Burmistrza Kalisza Pomorskiego Antoni Łazarski poinformował starostę w Drawsku, iż na zarządzanym przez parafię cmentarzu przy ulicy Wolności, ogrodzonym kamiennym murem tylko od strony tej ulicy, jest jeszcze 100 miejsc na pochówek i stoi tam budynek mieszczący karawan. Natomiast zamknięty cmentarz żydowski przy ulicy Grunwaldzkiej jest ogrodzony z trzech stron i znajduje się tam kilkanaście grobów.
1957 roku (68 lat temu) – Prezydium MRN rozpatrywało ponownie sprawę przydzielenia kaliskiemu GS lokalu przy ul. Dworcowej 6 (obok świetlicy) na bar. Przewodniczący Jan Staworzyński podsumowując dyskusję, w której przeciwko temu projektowi zabierali głos: Stanisław Stodulski (sekretarz KM PZPR), Wanda Przybyłowska (członek Prezydium), Czesława Jęsiek (kier. MBP) oraz Jan Szwed (kier. ADM) - stwierdził, iż „za Niemców w tej samej sali, w której ma być bar, ludność wesoło się bawiła, popijali ale w miarę. A nasze społeczeństwo, jeśli nie będzie się umiało trzymać trzeźwo, to trudna rada”.
Ostatecznie Prezydium podjęło uchwałę zezwalającą na utworzenie „baru z napojami alkoholowymi przy ul. Dworcowej 6”. Jednocześnie zobowiązało GS do „wycofania z użycia w gospodzie przy ul. Toruńskiej zwykłej wódki”. Można tam będzie serwować wyłącznie wódkę gatunkową i to na kieliszki, podobnie wino na szklanki, ale tylko do konsumpcji. Natomiast w barze przy ul. Dworcowej wolno będzie sprzedawać także wódkę zwykłą, lecz sprzedaż wszelkich alkoholi ma być wstrzymywana „podczas imprez artystycznych, akademii, zebrań, itp.”
1963 roku (62 lata temu) – Zebranie POP PZPR przy KPPB „Żelgazbet” prowadził sekretarz Stanisław Czerniga. Wytypowano 6 kandydatów do Rady Zakładowej: Janusza Dudka, Jana Kulbackiego, Tadeusza Kurczynę, Stanisława Orzechowskiego, Zenona Szymańskiego, Jana Widockiego. Ustalono również 8 „kandydatów rezerwowych”: Stanisława Bieńkę, Antoniego Buchtę, Jana Kaweckiego, Józefa Lewickiego, Mariana Nastałego, Jana Romaniuka, Tadeusza Sionkowskiego, Piotra Tolwaja. Postanowiono wezwać na posiedzenie egzekutywy 4 członków PZPR zalegających z opłatą partyjnych składek, a mianowicie towarzyszy: Wacława Haczkowskiego, Walentego Leśniczaka, Stanisława Pacześnego oraz Jana Romaniuka.
1985 roku (40 lat temu) – Wyjazdowe posiedzenie egzekutywy KM-G PZPR odbyło się w kaliskim PGR. Zwiedzano Zakład Rolny Pomierzyn i Julianów oraz dokonano „przeglądu mieszkań w Giżynie”. Informację na temat „realizacji zadań w zakresie umocnienia pozycji partii w środowisku wiejskim” przedstawił I sekretarz KZ PZPR w PGR tow. Stanisław Minkiewicz. Dyrektor PGR tow. Józef Starzec stwierdził, że dużo młodych robotników pracuje w Giżynie, Pomierzynie, Bralinie oraz Suchowie i tam „należy podjąć działania nad zwiększeniem szeregów partyjnych”. Postanowiono zatem „w Giżynie i w Bralinie powołać grupy przedkandydackie i przyjąć zadanie przygotowania ludzi do wstąpienia do partii”. W sprawach organizacyjnych przyjęto na kandydatów PZPR w POP GS trzy towarzyszki: Janinę Dobrzeniecką, Teresę Furman i Irenę Sokołowską. Natomiast tow. Władysława Kopeć „zwróciła uwagę na realizację uchwały KW PZPR „w sprawie przynależności kadry i członków partii do związków zawodowych, bo w chwili obecnej 45% uzwiązkowienia jest nadal niewystarczające”.
6 grudnia…
1984 roku (41 lat temu) – Posiedzenie egzekutywy KM-G PZPR odbyło się w Przedsiębiorstwie Produkcji Betonów „Prefabet” w Kaliszu Pomorskim. Omawiano problemy współpracy działającej tu Podstawowej Organizacji Partyjnej, samorządu pracowniczego i związku zawodowego. W dyskusji uczestniczył także dyrektor PPB „Prefabet” tow. Jan Pietrusewicz, przewodniczący Rady Pracowniczej tow. Romuald Bejnarowicz, przew. zw. zaw. tow. Zbigniew Frankowski oraz sekretarz POP tow. Henryk Lewandowski. Ustalono, że w planach pracy POP PZPR „powinny być określone sposoby oddziaływania na samorząd i związki zawodowe oraz koncepcje współpracy”. Jak podkreślił I sekretarz KM-G tow. Jerzy Płachta, „członkowie partii mają spełniać w przedsiębiorstwie rolę inspirującą i koordynującą”, czyli „aktywnie włączać się we wszystkie procesy produkcyjne, w oddziaływanie moralne i ideologiczne wśród załogi, wśród bezpartyjnych”. W sprawach organizacyjnych „przyjęto do wiadomości” przyjęcie na kandydata PZPR w POP PKP Zbigniewa Kulbackiego oraz „skreślenie z listy członków PZPR” w POP Terenowej Józefa Drzewieckiego i Wiktora Piwnickiego.
7 grudnia…
1955 roku (70 lat temu) – Na posiedzeniu Prezydium MRN dyrektor Szkoły Podstawowej i Liceum Ogólnokształcącego Stanisław Huzarek złożył sprawozdanie z funkcjonowania placówki. Uczęszczało do niej 473 uczniów, w tym 380 do 11 klas stopnia podstawowego i 83 do 4 klas stopnia licealnego. Kadra pedagogiczna liczyła 18 nauczycieli, z których 10 posiada ukończone studia wyższe. Mimo, że „dzieci są częstokroć brudne i zaniedbane”, to kaliska szkoła „zajęła jedno z czołowych miejsc pod względem niskiego procentu zawszenia dzieci”. Dyrektor dodał, że ma większe trudności „w kierowaniu rodzicami, niż w kierowaniu dziećmi”. Bowiem większość rodziców „zamiast dopomagać szkole, wręcz odwrotnie – przeszkadza”. Przez to „dobre chęci i wysiłek nauczycielstwa idą na marne”.
Na posiedzenie Prezydium MRN wezwano rodziców szczególnie krnąbrnych uczniów, którzy mają wiele nieobecności na lekcjach, niedostateczne oceny z zachowania oraz zostali przyłapani na paleniu papierosów lub piciu wódki. Wezwany do wyjaśnień Stefan Wojciechowski stwierdził, że „jego syn jest niemożliwy” bo ani „rozmowy po dobroci, ani bicie nie pomagają”, więc chyba trzeba go „oddać do domu poprawczego”. Podobnie o swoim synu wypowiedziała się Tekla Hurko oświadczając, że na kupowane przez niego papierosy i wódkę „pieniędzy mu nie daje, bo ich nie ma”. By takim zjawiskom zapobiec, Prezydium podjęło uchwałę zobowiązującą Gminną Spółdzielnię „SCh” „do dopilnowania aby sklepowe nie sprzedawały wódki dzieciom w wieku szkolnym, oraz nie przyjmowały od nich butelek i złomu”.
1960 roku (65 lat temu) – Sprawozdanie z działalności Przedszkola Miejskiego złożyła na posiedzeniu Prezydium MRN jego nowa kierowniczka Weronika Łojek. Do placówki mającej 27 miejsc uczęszcza 32 dzieci. Mają do dyspozycji „ szatnię, jadalnię i salę zabaw, która zastępuje również sypialnię”. Ubikacja dla dzieci i personelu „mieści się na podwórku”. Na polecenie inspektora sanitarnego, należy ją dezynfekować wapnem chlorowanym, o którego zakup zwróciła się kierowniczka. Ponadto wyraziła zadowolenie z pracy sprzątaczki i kucharki. Helenie Subotkowskiej (poprzedniej kucharce w Przedszkolu) przyznano jednorazową zapomogę w wysokości 300 zł „z powodu tego, że nigdzie nie pracuje”.
1962 roku (63 lata temu) – Podsumowując mijający rok 1962, towarzysze z POP PZPR w kaliskiej Betoniarni upomnieli się o przydział mleka dla spawaczy i palaczy c.o. Zauważyli też, iż „nie jest dobrze z propagandą wizualną na zakładzie oraz z czytelnictwem partyjnej prasy”. Uznano, że wykonanie planu produkcyjnego zawdzięcza się omawianiu spraw dyscypliny pracy na zebraniach POP, w tym problem picia alkoholu.
1983 roku (42 lata temu) – Na posiedzeniu plenarnym KM-G PZPR tow. Henryk Lewandowski (pracownik „Prefabetu”) „omówił trudności jakie napotyka sekretarz POP w swojej codziennej pracy”. I zaapelował „o większą pomoc ze strony instancji miejsko-gminnej”. Tow. Pelagia Starzec wnioskowała „aby w programie działania na przyszłą kadencję ująć sprawy dotyczące efektywności POP i kolegialności pracy”. Ponadto należy zadbać o „znajomość statutu PZPR przez wszystkich członków”, a także o „uatrakcyjnienie szkolenia ideologicznego”.
Poszukujemy Waszych wspomnień!
Chcemy stworzyć prawdziwą kronikę Kalisza Pomorskiego – pisaną razem z Wami. Jeśli posiadacie stare fotografie, dokumenty, wspomnienia lub opowieści przekazywane w rodzinie – podzielcie się nimi!
Przesyłajcie je na adres: Promocja@kaliszpom.pl
Wszystkie dotychczasowe materiały przygotował i opracował z pasją Bogumił Kurylczyk – dziękujemy!
Dołączcie do tej niezwykłej podróży w przeszłość! Razem zachowajmy pamięć o tamtych czasach
