Wyjątkowy cykl „Karty z kalendarza”, w którym dzień po dniu odkrywamy historię Kalisza Pomorskiego z lat 1945–1985.

To podróż w czasie, która pozwoli nam wspólnie przypomnieć sobie początki powojennego życia w naszym mieście – ludzi, wydarzenia, codzienność i wielkie chwile.

15 grudnia…
1978 roku (47 lat temu) – Z okazji „30. Rocznicy Zjednoczenia Ruchu Robotniczego w PRL” POP PZPR w KPPB „Żelgazbet” zorganizowało w sali konferencyjnej UMiG otwarte zebranie wspólnie z POP Terenowa oraz POP w Tartaku (ZPD). Prowadzący spotkanie tow. Aleksander Petryk „bardzo szeroko omówił historię ruchu robotniczego w Polsce i nawiązał do dobrych tradycji naszej partii”. Następnie „dokonano uroczystego wręczenia legitymacji kandydackich dla nowoprzyjętych towarzyszy”.
1981 roku (44 lata temu) - Naczelnik Henryk Strugała wydał zarządzenie nr 22/81, nakazujące umieszczanie ogłoszeń i zarządzeń na terenie miasta wyłącznie w trzech gablotach UMiG znajdujących się na ulicach: Dworcowej, Wolności i Świerczewskiego. Natomiast plakaty i afisze wolno umieszczać jedynie w gablotach UMiG przy ul. Toruńskiej i ul. Wolności oraz w sklepie przy ul. Dworcowej 26. Za nieprzestrzeganie tych zasad groziła kara grzywny do 1000 zł.

16 grudnia…
1946 roku (79 lat temu) - Weszło w życie rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej oraz Ministra Ziem Odzyskanych zmieniające nazwę Kalisz Nowy na Kalisz Pomorski. Mimo to jeszcze przez kilka miesięcy stosowano obie nazwy wymiennie.
1953 roku (72 lata temu) – Prezydium Miejskiej Rady Narodowej postanowiło „urządzić dla dzieci choinkę w Przedszkolu Miejskim”. Na organizację tej imprezy wyasygnowano 150 zł oraz przeznaczono po 10 zł na jedną paczkę dla przedszkolaka według listy sporządzonej przez kierowniczkę placówki.
Wiceprzewodniczący Prezydium Gminnej Rady Narodowej Władysław Chojnacki poinformował, że na rok 1954 dla tutejszego Prezydium zatwierdzono o jeden etat mniej, czyli 7 zamiast dotychczasowych 8. Po dyskusji podjęto uchwałę, że „Prezydium nie jest w stanie unieważnić żadnego referatu, ani też nie jest w stanie pomieścić się w pomniejszonych etatach, dlatego pozostawia na rok 1954 etaty, które były w roku 1953”.
1977 roku (48 lat temu) - Podczas zebrania POP PZPR w KPPB „Żelgazbet” na „kandydatów do Rad Narodowych zaproponowano następujących towarzyszy”: Tadeusza Kanarka, Hannę Kulbacką i Józefa Lewickiego. Następnie tow. Aleksander Petryk „omówił cel i treść kampanii wyborczej do Rad Narodowych”. Zakładowemu kołu ZSMP „jednogłośnie udzielono prawa wydawania rekomendacji wstępującym do PZPR”.

17 grudnia…
1953 roku (72 lat temu) - Walne zgromadzenie członków kaliskiego kołchozu (Rolniczego Zespołu Spółdzielczego) „Rocznica” dokonało zmian w jej kierownictwie. Na prezesa wybrano Józefa Walczaka, a członkami zarządu zostali: Wacław Grządziel i Antoni Kozłowski.
1957 roku (68 lat temu) – Przewodniczący Prezydium MRN Jan Staworzyński, „w trosce o zlikwidowanie pijaństwa i chuligaństwa na terenie miasta”, postawił wniosek o „wprowadzenie zakazu sprzedaży detalicznej i wyszynku w zakładach gastronomicznych oraz restauracjach prywatnych napojów alkoholowych powyżej 18% w dniach wypłat”. W podjętej uchwale te dni wypłat określono na „ostatni dzień każdego miesiąca oraz 1, 7 i 15”. 
Pozytywnie załatwiono podanie krawca Alfonsa Kowalewskiego o przyznanie mu na własność 1,8 ha ziemi ornej. Jak dodano do postanowienia, „komisyjnie chciano wydzielić budynek przy ul. Rybackiej 48 zajmowany obecnie przez obywatela Kowalewskiego, jako obiekt rolny”. Jednak Alfons Kowalewski „kategorycznie odmówił przyjęcia tego budynku na własność motywując sprawę tym, że on chce tylko ziemi”. Przychylono się do wniosku Zarządu GS o zezwolenie na zorganizowanie sylwestrowej zabawy tanecznej w świetlicy przy ul. Dworcowej 6, „dochód z której ma być przeznaczony na remont tejże”.
1958 roku (67 lat temu) – Prezydium MRN pozytywnie rozpatrzyło 6 podań o „przyznanie jednorazowej zapomogi”. Otrzymali ją: Kazimiera Grzelak (500 zł), Mikołaj Horbik (600 zł), Józefa Mikulewicz (200 zł), Wanda Stodulska (600 zł), Józef Walczak (400 zł) i Zygmunt Wojtkiewicz (500 zł). Ponadto po 300 zł „na zakup opału” przyznano: Adamowi Jareckiemu, Stanisławie Góreckiej, Teresie Małeckiej i Marii Szwejkowskiej. Podanie Heleny Kurylczyk „w sprawie zwolnienia jej z pracy w tutejszym Prezydium z dniem 31 stycznia 1959 r. postanowiono załatwić pozytywnie i zwolnić zgodnie ze złożoną prośbą”.
1969 roku (56 lat temu) – Komisja partyjna w składzie: Roman Bykowski, Halina Lis i Zdzisław Wojciechowski skontrolowała POP PZPR w KPPB „Żelgazbet” w obecności jej sekretarza Tadeusza Sionkowskiego. W organizacji liczącej 54 członków i 5 kandydatów nie dopatrzono się większych nieprawidłowości, a jedynie „zaleganie z opłacaniem składek partyjnych” oraz brak „pogłębionych analiz wykonania przydzielonych zadań partyjnych”. 
1981 roku (44 lata temu) –Na posiedzeniu plenarnym Komitetu Miejsko-Gminnego PZPR zatwierdzono kierunki działania „na okres stanu wojennego” oraz utworzono przy nim oddział samoobrony. Jako główne zadania KM-G wymieniono: „eliminację czynników rodzących stan zagrożenia”, ochronę bezpieczeństwa i mienia obywateli oraz mienia społecznego, „budowanie frontu społeczno-politycznego dla obrony socjalistycznej Polski”. W tym celu przeprowadzi się „ocenę przydatności kadry” oraz „ocenę ludzi będących w nomenklaturze”, aby dokonać „ewentualnych zmian kadrowych”. W przypadku „udziału członków partii w strajkach po 13 grudnia 1981 r., postanowiono wydalić ich z szeregów PZPR”.
Na posiedzeniu egzekutywy KM-G PZPR debatowano nad tym „jakie warunki powinny być spełnione aby wprowadzić reformę gospodarczą w sytuacji wprowadzenia stanu wojennego”. Głos w tej sprawie zabrał dyrektor „Prefabetu” Jan Pietrusiewicz oraz wicedyrektor Antoni Dąbrowski, a także dyrektor ZPD Eugeniusz Zwolak. „Prefabet” ma „rozeznać możliwość produkcji pustaków dla rolnictwa” natomiast ZPD uruchomić „produkcję dodatkową z odpadów”.
1982 roku (43 lata temu) – Na sesji RN MiG, w której uczestniczyło 22 radnych (na 39) oceniano „działalność UMiG i jednostek związanych z obsługą rolnictwa w zakresie rozwoju produkcji rolnej”. Naczelnik Antoni Oleksiuk poinformował, że działalność związaną z obsługą rolnictwa prowadzi na naszym terenie aż 21 różnych instytucji. Tymczasem służba rolna zatrudniona w UMiG liczy zaledwie 5 osób. Oprócz pracy merytorycznej zajmuje się także „komisyjnym rozdziałem obuwia gumowego dla rolników”, a dodatkowo wprowadza „przydział bielizny dla rolników, by byli traktowani tak samo jak pracownicy zakładów uspołecznionych”. Z kolei Urszula Kreft-Lichtańska z Gminnego Związku KiOR zreferowała wnioski złożone na zebraniach wiejskich. Skarżono się tam na złe zaopatrzenie sklepów, a także na to, że obecny na zebraniu w Giżynie przedstawiciel GS „SCh”, był „ w stanie nietrzeźwym i obiecywał papierosy bez kartek, których nie dostarczył”.

18 grudnia…
1953 roku (72 lata temu) - W sesji MRN jaka odbyła się w sali kaliskiego kina „Tracz” uczestniczyło 120 mieszkańców miasta. Kilku rolników zabrało głos skarżąc się na podwyższenie wymiaru obowiązkowych dostaw na rok 1954 i pytając z czego to wynika? W protokole odnotowano, że wyjaśnień udzielił przewodniczący Prezydium MRN Jan Staworzyński, lecz nie podano jakie to były argumenty. Za to wiele wyjaśnia przyjęta przez radnych uchwała dotycząca „wzrostu produkcji w gospodarstwach indywidualnych i Spółdzielni”. Założono w niej bowiem, że w roku 1954 wzrosnąć ma wszystko: od zbiorów zbóż, ziemniaków i buraków, przez wydajność mleczną krów, dostawy żywca, po większą dbałość o utrzymanie porządku, lepszą organizację życia społeczno-kulturalnego oraz wnikliwsze rozpatrywanie skarg ludności.
1985 roku (40 lat temu) – Egzekutywa KM-G PZPR przyjęła do wiadomości wstąpienie w szeregi kandydatów partii tow. Zdzisławy Maciejak (POP Dębsko) i tow. Wiesława Tomaszewskiego (OOP Pomierzyn). Wiceprezes GS „SCH” tow. Witold Kuwałek „poinformował o pracy handlu i zaopatrzeniu w dniach przedświątecznych”. Na późniejszym posiedzeniu plenarnym KM-G PZPR dyskutowano na temat potrzeby podniesienia płac robotnikom, skoro PZPR jest partią robotniczą. Tow. Józef Starzec stwierdził, iż „wielu ludzi młodych angażuje się po godzinach pracy w różne prace prywatne płatne więcej niż w zakładzie”. I dodał, że „należałoby uchwałą sejmową ten problem uregulować”. W podjętej uchwale uznano, że „organizacje partyjne w zakładach pracy utrwalają swój robotniczy charakter”. Zobowiązano POP i aktyw „do imiennego zapraszania na otwarte zebrania partyjne - bezpartyjnych, szczególnie wyróżniających się robotników i działaczy samorządowych oraz związkowych”. 
1986 roku (39 lat temu) – Jak poinformował I sekretarz KM-G PZPR tow. Andrzej Hypki, w trwającej od 22 października kampanii sprawozdawczo-wyborczej „w 26 podstawowych i oddziałowych organizacjach partyjnych wybrano 17 egzekutyw POP” liczących łącznie 73 towarzyszy (w tym 16 kobiet). Średnia frekwencja wyniosła 75%. Dalej podkreślił, że „zebrania nie wyzwoliły ożywionej dyskusji”, a o problemach ideologicznych „wspomniano zaledwie w kilku referatach”. Skrytykowano w nich „obojętność członków partii na sprawy partii i związany z tym brak aktywności”. Ponadto krytykowano „tolerowanie brakoróbstwa, marnotrawstwa, pijaństwa i kradzieży”. W konkluzji tow. Hypki stwierdził, iż „brak wewnętrznej mobilizacji spowodowany jest m.in. brakiem wiary w możliwości pokonania coraz bardziej piętrzących się trudności i barier”. Tymczasem „zbiorowym wysiłkiem naszej partii możemy zmienić wiele oczywistych nonsensów, możemy mieć wpływ na to, co dzieje się wokół nas”.
W sprawach organizacyjnych zaproponowano kandydatów na przewodniczących komisji problemowych KM-G PZPR. Tow. Stanisław Minkiewicz – komisja statutowo-organizacyjna, tow. Jan Rękawek – komisja rolno-ekonomiczna, tow. Wiesław Lichtański – komisja ideologiczna, ładu i porządku publicznego, tow. Mirosław Bladoszewski – komisja ds. młodzieży, oświaty, zdrowia i kultury, tow. Stanisław Mochaczewski – komisja ds. skarg i wniosków od ludności. Dyskutując o zaopatrzeniu przedświątecznym sklepów narzekano na brak „proszku do pieczenia i musztardy”. 

19 grudnia…
1950 roku (75 lat temu) - Na godzinę 18. do auli Czerwonej Szkoły przybyło blisko stu miejscowych rolników. 82 z nich podpisało przyjęty wtedy statut Rolniczego Zespołu Spółdzielczego. Nadano mu nazwę „71. rocznicy urodzin Józefa Stalina”. Przystąpienie do polskiej wersji radzieckiego kołchozu powodowało automatycznie umorzenie wszelkich zadłużeń wobec państwa. W głosowaniu na przewodniczącego Zarządu RZS wybrano Antoniego Kozłowskiego. Czterema członkami Zarządu zostali: Stanisław Osiński, Jadwiga Piasecka, Wiktor Pietruszewski i Stanisław Pszkit.
1984 roku (41 lat temu) – Na posiedzeniu egzekutywy KM-G PZPR I sekretarz tow. Jerzy Płachta scharakteryzował działające na tutejszym terenie trzy organizacje młodzieżowe: ZSMP, ZMW i ZHP. Za najaktywniejszą uznał ZHP, liczącą około 300 członków, ale obok specjalistycznej drużyny żeglarskiej „brakuje drużyny służby ruchu drogowego, która powinna mieć opiekuna z MO”. Natomiast „w dalszym ciągu brak inicjatywy ze strony aktywu młodzieżowego ZSMP i podobnie dzieje się w organizacji ZMW”. Ta ostatnia ma swoje koła w Pomierzynie, Starej Korytnicy i Suchowie. Sekretarz podkreślił, że „wstępującym do partii młodym ludziom jako zadanie partyjne należy dawać działalność wśród młodzieży”. Tow. Jan Pietrusewicz potwierdził, że „młodzież będzie działała gdy ktoś potrafi ją czymś zainteresować, pokierować”. I jako przykład podał „budownictwo domków jednorodzinnych, zabawę, rozrywkę, podnoszenie stopy życiowej”. 
W sprawach organizacyjnych zatwierdzono „tow. Romana Bykowskiego na inspektora szkolnego w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Kaliszu Pomorskim”. Natomiast naczelnik MiG Antoni Oleksiuk „zaprosił członków egzekutywy na otwarcie nowego dworca PKS”. 
Na posiedzeniu plenarnym KM-G PZPR ponownie dyskutowano na temat współpracy instancji PZPR z organizacjami młodzieżowymi. Naczelnik MiG Antoni Oleksiuk stwierdził, iż „nie ma prawa i podstaw do wyrażania krytyki wobec młodzieży” gdyż mimo zaproszenia na te obrady przybyli tylko nieliczni jej przedstawiciele. Zdaniem Anny Galery (wiceprzewodniczącej koła ZSMP w „Prefabecie”) „w tej chwili jest zastój wśród młodzieży, może inicjatywa budownictwa jednorodzinnego zmobilizuje ją do aktywniejszej pracy”. Tow. Stefan Stąporek (POP Szkolna) zaproponował aby organizacje młodzieżowe oparły swój plan działania na kalendarzu imprez sportowych i rekreacyjnych, co powinno przełamać zastój w działalności ZSMP i ZMW. Tow. I sekretarz KM-G Jerzy Płachta skonkludował, że „to jak dotrzeć do młodych stanowi problem, który musimy wspólnie rozpracować”. Ale przeszkodą był choćby fakt, ze mimo zaproszenia nikt z Zarządu Wojewódzkiego ZSMP do Kalisza Pomorskiego nie przyjechał, podobnie na obrady nie przybył przewodniczący ZM-G ZSMP. W uchwale końcowej zaplanowano „opracowania zakładowych programów pracy ideowo-wychowawczej wśród młodzieży, w tym niezorganizowanej”. Ponadto należy „w większym stopniu zapewnić kontakty młodzieży z działaczami ruchu robotniczego, kombatantami i osadnikami”.
W sprawach organizacyjnych zatwierdzono jednogłośnie wniosek KZ PZPR PGR o rozwiązanie OOP przy Dyrekcji oraz wniosek POP PKP o wydzielenie z niej odrębnej POP grupującej członków PZPR w SOK (Służbie Ochrony Kolei).

20 grudnia…
1982 roku (43 lata temu) – Przyjęto harmonogram realizacji uchwał i wniosków z konferencji sprawozdawczej KM-G PZPR. Na konferencji zgłoszono 9 wniosków, a podczas poprzedzających ją zebrań POP – 24, które już „zostały przyjęte do realizacji”.
1984 roku (41 lat temu) – Odbyło się wspólne posiedzenie Prezydium RN MiG oraz egzekutywy KM-G PZPR, które prowadził przewodniczący Prezydium tow. Jerzy Stylski. Omawiano materiały na sesję, na której 28 grudnia radni zajmą się „programem budownictwa mieszkaniowego na lata 1983-85 i 1986-90” przygotowanym przez naczelnika Antoniego Oleksiuka. I sekretarz KM-G i jednocześnie wiceprzewodniczący RN MiG tow. Jerzy Płachta zaproponował aby „szerzej potraktować budownictwo zakładowe” oraz „podać możliwości wykonawstwa budownictwa mieszkaniowego miejscowymi siłami”. W sprawach organizacyjnych tow. J. Płachta poinformował o przyjęciu przez POP PKP na kandydatów PZPR czworo towarzyszy: Elżbietę Błądek, Tadeusza Kranca, Halinę Wiśniewską oraz Iwonę Wiśniewską.

21 grudnia…
1945 roku (80 lat temu) - W sprawozdaniu kierownika referatu karnego Starostwa w Drawsku Józefa Łozińskiego, który prowadził rozprawy karne w Kaliszu Nowym na sesji wyjazdowej od 12 do 20 grudnia napisano, że „zauważyć się daje brak zainteresowania potrzebami Państwa, zobojętnienie, rezygnację tak pośród ludności cywilnej jak i urzędników. Obciążających orzeczeń wydano 17, w tym 6 orzeczeń grzywny po 2000 zł z zamianą na areszt 2 miesięczny, a to z uwagi na zupełne lekceważenie wszelkich poleceń wydanych przez Władze”.
1951 roku (73 lata temu) – Prezydium MRN „z powodu braku księgowego” wypłaciło premie „za prowadzenie księgowości budżetowej” w roku 1951 dwóm swoim pracownikom z innych referatów oraz wiceprzewodniczącemu MRN. Wolne środki w budżecie postanowiono wykorzystać do końca roku na zakup materiałów budowlanych koniecznych do planowanych remontów mieszkań.
1956 roku (69 lat temu) – „Dla zachęty pracowników do dalszej pracy” Prezydium MRN przedzieliło im nagrody. Otrzymali je: Krystyna Bartczak (100 zł), Janina Bieniak (80 zł), Elżbieta Gwiazdowska (80 zł), Janina Jaworek (80 zł), Wanda Przybyłowska (80 zł), Anna Sieradzka (80 zł). Ponadto postanowiono podwyższyć dotąd zaniżone uposażenie miesięczne dwóch pracowników umysłowych MZBM obecnie nazwanego Administracją Budynków Mieszkalnych (ADM). Administrator otrzyma miesięcznie 1300 zł, a starszy referent ekonomiczny 1000 zł. Odmownie załatwiono podanie Nadleśnictwa Państwowego Stary Potok w sprawie przekazania na własność budynku przy ul. Suchowskiej 2, gdyż może on być jedynie wydzierżawiony. 
1960 roku (65 lat temu) – Sprawozdanie z działalności Świetlicy Miejskiej złożył na posiedzeniu Prezydium MRN jej kierownik Włodzimierz Sekała. Jak poinformował, korzysta z niej średnio 37 osób dziennie w godzinach otwarcia: 18-22. Działa tu pięć sekcji: ping-ponga, szachowa, estradowa, recytatorska i teatralna. Postanowiono zatrudnić w świetlicy jako sprzątaczkę woźną Prezydium Janinę Zalas, ustalając wynagrodzenie za tę dodatkową pracę w wysokości 99 zł miesięcznie. Pozytywnie rozpatrzono podanie Józefa Drzewieckiego, wiceprzewodniczącego Prezydium MRN i jednocześnie pracownika w ZGKiM na stanowisku magazyniera, o podwyższenie poborów o 150 zł miesięcznie do kwoty 450 zł.

Poszukujemy Waszych wspomnień!

Chcemy stworzyć prawdziwą kronikę Kalisza Pomorskiego – pisaną razem z Wami. Jeśli posiadacie stare fotografie, dokumenty, wspomnienia lub opowieści przekazywane w rodzinie – podzielcie się nimi!

Przesyłajcie je na adres: Promocja@kaliszpom.pl

Wszystkie dotychczasowe materiały przygotował i opracował z pasją Bogumił Kurylczyk – dziękujemy!

Dołączcie do tej niezwykłej podróży w przeszłość! Razem zachowajmy pamięć o tamtych czasach