Wyjątkowy cykl „Karty z kalendarza”, w którym dzień po dniu odkrywamy historię Kalisza Pomorskiego z lat 1945–1985.

To podróż w czasie, która pozwoli nam wspólnie przypomnieć sobie początki powojennego życia w naszym mieście – ludzi, wydarzenia, codzienność i wielkie chwile.

29 grudnia…
1970 roku (55 lat temu) – Sekretarz POP PZPR w KPPB „Żelgazbet” Tadeusz Sionkowski otworzył zebranie partyjne przeglądem „sytuacji międzynarodowej”. Mówił o walkach w Indochinach, agresji Izraela na Liban i działaniach prezydenta USA Nixona. W drugiej kolejności przedstawił skład nowego Biura Politycznego KC PZPR z I sekretarzem Edwardem Gierkiem na czele oraz omówił „ostatnią decyzję Sejmu PRL, która zgodnie z decyzją VII Plenum KC partii aprobowała konieczność poprawienia sytuacji materialnej pracowników najniżej zarabiających i skutki niedawnej podwyżki cen”. W dyskusji towarzysze: Jan Widocki, Piotr Tolwaj, Jan Góralski i Jan Romaniuk „w pełni poparli decyzję VII Plenum i wypowiedzi tow. Edwarda Gierka”. Przedstawiciel dyrekcji „Żelgazbetu” tow. Czesław Stencel poinformował, że „załoga wykonała tegoroczny plan produkcji już 23 grudnia”. Kandydującego do partii Jana Dźbika zapytano o światopogląd. Odpowiedział, że „światopogląd ma mało wyrobiony” ale w gronie towarzyszy i poprzez szkolenia „braki uzupełni” i będzie „oddanym członkiem partii”. O także kandydującym do PZPR Januszu Dudku powiedziano, że „jest szczerze oddany rzeczywistości”. On sam stwierdził, iż chce należeć do partii gdyż ona „dobrze prowadzi klasę robotniczą do jej osiągnięć i sukcesów”.

30 grudnia…
1949 roku (76 lat temu) – W Kaliszu Pomorskim było wówczas 33,2 km dróg publicznych, w tym 12 km dróg wojewódzkich, 2 km dróg powiatowych i 19,2 km dróg miejskich. Znajdowały się tu trzy mosty kamienne, sześć mostów drewnianych i dwa przepusty betonowe. Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” prowadziła w mieście 2 sklepy spożywcze, 1 tekstylny, 1 rzeźnię, 1 piekarnię i 1 warsztat. Na terenie miasta czynne były następujące zakłady: Tartak Lasów Państwowych, Młyn PZZ, Spółdzielnia Mleczarska, prywatny sklep spożywczy, sklep spożywczy PCH (Państwowej Centrali Handlowej), zakład krawiecki. W roku 1949 likwidacji (z powodu celowego nałożenia nadmiernych podatków) uległy 4 placówki prywatne: sklep spożywczy, 2 warsztaty kowalskie i 1 warsztat ślusarski. W planie 6-letnim przewidywano uruchomienie ośrodka zdrowia, gazowni, betoniarni oraz remont budynków mieszkalnych.
W skład Prezydium MRN (liczącej 16 radnych) wchodzili: Henryk Czerczak (przewodniczący), Feliks Szczodrowski (wiceprzewodniczący) i troje członków – Mikołaj Bandurowicz, Władysława Sikorska, Edward Subotkowski. Zarząd Miejski tworzyli: Antoni Łazarski (burmistrz), Feliks Bejnarowicz (wiceburmistrz), Stanisław Jęsiek (sekretarz) oraz trzech członków – Jan Kulbacki, Kazimierz Sobolewski, Czesław Sulecki. W ciągu 1949 roku MRN odbyła 13 posiedzeń podejmując 54 uchwały. Prezydium MRN odbyło 11 posiedzeń podejmując 13 uchwał. Natomiast Zarząd Miejski odbył 13 posiedzeń i podjął 27 uchwał. 
Jak podano w sprawozdaniu Komitetu Gminnego PZPR w Kaliszu Pomorskim, w tej gminie działały cztery podstawowe organizacja partyjne (POP): w Białym Zdroju (18 członków), w Cybowie (8 członków), w Dębsku (24 członków) i w Starej Korytnicy (12 członków). Ogółem gminna organizacja PZPR liczyła 62 towarzyszy.
1958 roku (67 lat temu) – W sesji MRN uczestniczyło 12 z 16 radnych. W sprawozdaniu z działalności Rady w pierwszym roku tej kadencji (wybory odbyły się 2 lutego 1958 r.), przewodniczący Jan Staworzyński stwierdził, że „nie wszyscy radni stanęli na wysokości swojego zadania”, lecz zamiast podać konkrety wspomniał tylko ogólnie o frekwencji. Radny Bolesław Majewski oświadczył, że „w Prezydium nadal jest kacykostwo gdyż pisze się w protokołach, że zostają przyjęte bez żadnych zastrzeżeń, a jego zdaniem są duże zastrzeżenia”, ale nie powiedział jakie. Postawił za to wniosek o przegłosowanie „wotum nieufności” dla Jana Staworzyńskiego i zarzucił mu doprowadzenie do nieprawidłowości w przydziałach lokali i odbiorze remontowanych budynków, a także w obsłudze petentów. Jan Staworzyński odpowiedział, że już na pierwszej sesji radny Bolesław Majewski „wprowadził ferment i prowadzi do dnia dzisiejszego, pomimo zwracania uwagi na jego niewłaściwe zachowanie”. Bolesław Majewski „jest do mnie wrogo usposobiony i ubliża mojej osobie oraz pracownikom Prezydium, na których również rzuca oszczerstwa i szantażuje ich”. Zapowiedział, iż „wymaga to skierowania sprawy na drogę sądową”.
1975 roku (50 lat temu) – Na zebraniu POP PZPR w KPPB „Żelgazbet” zatwierdzono plan pracy na I kwartał 1976 roku. Skarbnik tow. Tadeusz Konieczko przedstawił nowe zasady wyliczania wysokości partyjnych składek. Zależały one wówczas od zarobków członka PZPR i miały 6 progów - od 2 zł miesięcznie dla zarobków do 1000 zł, do 2,5% w przypadku zarobków powyżej 10.000 zł (wynagrodzenie przeciętne wynosiło ok. 2500 zł). Dla porównania: chleb kosztował wtedy 4 zł za bochenek, kilogram szynki 90 zł, pół litra wódki 63 zł. Czyli najmniej zarabiający płacił równowartość połowy bochenka chleba miesięcznie, a najlepiej zarabiający nawet 250 zł (2 litry wódki) i więcej.
1983 roku (42 lat temu) – Członkowie egzekutywy KM-G PZPR rozdzielili między siebie Podstawowe Organizacje Partyjne, które należy objąć opieką. I tak tow. Jerzy Płachta przyjął pod opiekę POP Szkolna, tow. Edward Bejnarowicz – POP „Prefabet”, tow. Mirosław Szłapak – POP Stara Studnica, tow. Andrzej Hypki POP ZPD, tow. Bogda Kędzierska – POP Dębsko wieś, tow. Adela Labuda – POP UMiG, tow. Mieczysław Pietrzyk – POP Poźrzadło, tow. Jan Pietrusewicz – POP ZGKiM, tow. Jan Piskorz – POP Prostynia. Przyjęto regulamin egzekutywy, która „pracując kolegialnie prowadzi działalność organizatorską i ideowo-wychowawczą w partii”, a także „dokonuje doboru i oceny kadr kierowniczych”. 

31 grudnia…
1948 roku (77 lat temu) - W końcu roku 1948 Kalisz Pomorski liczył 1539 mieszkańców, w tym 45 pracowników umysłowych, 105 robotników, a pozostali trudnili się rolnictwem mając 148 koni oraz 245 krów (jedna krowa przypadała na sześciu mieszkańców, jeden koń na dziesięciu). Natomiast do właśnie utworzonej z PPR i PPS - Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej należał co jedenasty mieszkaniec (136 osób, w tym 22 kobiety). Obszar miasta łącznie z polami uprawnymi wynosił wtedy 2462 ha. Funkcjonowały tu 24 gospodarstwa posiadające do 2 ha, 64 gospodarstwa do 5 ha, 34 gospodarstwa do 10 ha oraz 30 gospodarstw o areale powyżej 10 ha (łącznie 152 gospodarstwa).
1950 roku (75 lat temu) – Na sesji Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim postanowiono skreślić Franciszka Paprota z listy kułaków gdyż uznano, że „został umieszczony tam mylnie”. Swoje gospodarstwo „doprowadził do dobrego stanu staranną pracą”, a ponadto każdego dnia w okresie wolnym od rolniczych zajęć brał udział w zwózce drewna z lasu. W uchwale zobowiązano „każdego rolnika, który posiada jednego konia do wywiezienia z lasu 31 kubików drewna”. Jednocześnie Nadleśnictwo ma zapewnić paszę treściwą dla tych koni oraz usługę kowala dla podkuwania koni i naprawiania narzędzi.
Z listy pracowników Prezydium GRN wiadomo, że pracowali tu: Bronisław Bryja (przewodniczący), Władysław Chojnacki (wiceprzewodniczący), Adolf Wesołowski (sekretarz), Albina Dźbik (kancelistka), Irena Wieczorek (kier. ewidencji), Genowefa Wesołowska (kier. biblioteki) oraz Piotr Janus (woźny).
Na terenie miasta Kalisz Pomorski oraz gminy Kalisz Pomorski zorganizowano do końca grudnia 1950 roku pięć Rolniczych Zespołów Spółdzielczych: w Białym Zdroju, Cybowie, Dębsku, Kaliszu Pomorskim i Starej Korytnicy. W sprawozdaniu napisano o tym tak. „Prace tych RZS napotykały na wielkie trudności w trakcie organizacji i jeszcze z nich nie wybrnęły z powodu niezrozumienia idei spółdzielczości wśród większości członków, którzy słuchają podszeptów wrogiej propagandy przez nasłanych lub przekupionych miejscowych agitatorów szkodników klasy chłopskiej i robotniczej, a przez to usuwają się od współpracy w spółdzielniach rozbijając jedność mas chłopsko-robotniczych i w zaślepieniu swoim wyrządzają niepowetowaną krzywdę sobie i Państwu Ludowemu”.
1951 roku (74 lat temu) - Jak wynika z zestawienia „Osiągnięć Miejskiej oraz Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim od początku do dnia obecnego”, wszystko funkcjonuje lepiej bo „władzę wykonują obecnie masy pracujące i chłopskie przez swych przedstawicieli”. Przykładowo „kursy w walce z analfabetyzmem zostały zakończone i na naszym terenie analfabetów poniżej lat pięćdziesięciu nie ma”. W ramach odgruzowywania miasta w latach 1949-51 uzyskano 1.850.000 sztuk cegły rozbiórkowej wysłanej głównie na odbudowę Warszawy. W roku 1950 wyremontowano 5 budynków mieszkalnych, a w roku 1951 – 13. Natomiast najważniejszym zadaniem w tej chwili jest „walka ze stonką ziemniaczaną, szkodnikiem nadesłanym przez imperializm amerykański, który w ten sposób stara się szkodzić w dalszym rozwoju Polski Ludowej”.
1958 roku (67 lat temu) – Prezydium MRN przyjęło do pracy w charakterze zamiataczki ulic starającą się o tę posadę Mariannę Pęczek. Natomiast Stanisławowi Hołubowi zezwolono na „wywóz gruzu z posiadanego przez niego ogródka na gruzowisko należące do Prezydium MRN”.
1981 roku (44 lata temu) – Egzekutywa oceniła pozytywnie pracę następujących kierowników zakładów: Eugeniusza Zwolaka (dyr. ZPD), Konstantego Kołtuna (kier. „Sinogalu”), Adeli Labudy (naczelnik UPT), Józefa Starca (dyr. PGR). Natomiast do przeprowadzenia rozmów indywidualnych zakwalifikowano: Romana Bykowskiego (dyr. ZSG) i troje jego zastępców (Jerzego Andrzejczaka, Jadwigę Skurczak, Jerzego Stylskiego), a także Jana Jurgiewicza (kier. ZGKiM), Antoniego Wiskiego (kier. ośrodka zdrowia), Ryszarda Perzanowskiego (kier. przychodni weterynaryjnej), Jana Minkiewicza (kier. Zakładu Energetycznego) oraz Eugeniusza Pindora (zawiadowcę stacji PKP). Z listy członków POP terenowa skreślono Józefa Przybysza, który zrezygnował z przynależności do partii. Prezesa GS Stanisława Majewskiego „zobowiązano do przedłożenia oceny działalności członków zarządu z uwzględnieniem dalszej przydatności na zajmowanych stanowiskach”.

1 stycznia…
1949 roku (76 lat temu) – Burmistrz Kalisza Pomorskiego Antoni Łazarski podał do publicznej wiadomości wysokość zatwierdzonych przez Miejską Radę Narodową opłat administracyjnych. I tak za wydanie przez Zarząd Miejski zaświadczenia albo wniesienie podania stawka wynosi 50 zł, za dowód osobisty – 150 zł, za dowód tożsamości konia – 100 zł, za kartę rowerową – 200 zł, za kartę na motorower – 500 zł, za zameldowanie i wymeldowanie konia i krowy – 50 zł, za udzielenie informacji adresowej – 30 zł. Podatek od psów wynosi rocznie 100 zł za jedno zwierzę, 250 zł za dwa i 500 zł za każdego następnego psa. Roczna opłata za szyld restauracji wynosi 2000 zł, za szyld rzeźnika – 1500 zł, za szyld pozostałych zakładów rzemieślniczych – 1000 zł, a za szyld nad sklepem – 300 zł. Wysokość pobieranego od klientów lokali gastronomicznych podatku od spożycia wszelkich artykułów żywnościowych określono na 10% wartości spożycia. 
1952 roku (73 lata temu) – Z dniem 1 stycznia Prezydium MRN w Kaliszu Pomorskim zlikwidowało wakat na stanowisku księgowego zatrudniając na tym etacie Franciszka Ziółkowskiego.

2 stycznia…
1950 roku (75 lat temu) – Prezydium MRN obradujące pod przewodnictwem Henryka Czerczaka postanowiło zaangażować sekretarza MRN Stanisława Jęsieka na instruktora Komisji Kontroli Społecznej z wynagrodzeniem 1500 zł miesięcznie oraz zakupić 6 broszur „Chrońmy zbiory przed pożarami”. W związku z rezygnacją z członka Zarządu Miejskiego jaką złożył Jan Kulbacki, Prezydium postanowiło „wysunąć na jego miejsce kandydaturę Wacława Grządziela”.

3 stycznia…
1952 roku (73 lata temu) – Na wniosek przewodniczącego Prezydium MRN Feliksa Bejnarowicza postanowiono „przeprowadzić dokładną inwenturę w biurach Prezydium, magazynach, szopach, warsztatach i innych pomieszczeniach” w terminie do 10 stycznia. Sekretarz Prezydium Bolesław Szwed „poruszył sprawę dyscypliny pracy nadmieniając, że pracownicy fizyczni Prezydium mało pilnują pracy i nie wywiązują się ze swoich obowiązków; zdarza się często picie wódki w czasie pracy”. Jak dalej zaproponował „należy wprowadzić książkę zleconych prac oraz ich wykonania i kontrolować ją przynajmniej trzy razy w tygodniu.
1953 roku (72 lata temu) - Na sekretarza Prezydium Gminnej Rady Narodowej, po rezygnacji Adolfa Wesołowskiego, zatwierdzono Dionizego Tuziaka. Wiceprzewodniczący Władysław Chojnacki poinformował, że „w krytycznym położeniu przedstawia się RZS w Starej Korytnicy bo ma jeszcze 300 metrów zboża do młócenia, a to tylko dlatego, że ludzie za późno wychodzą do pracy”. Obywatel Tatara powiedział, że „rolnicy nie chcą w ogóle nic kontraktować prócz buraka cukrowego i to tylko do 25 arów”. Obywatel Pyra „żalił się, że trudna sprawa jest z kuciem koni dlatego nie można ich użyć do wywózki drewna z lasu”.
1957 roku (68 lat temu) – Na posiedzeniu Prezydium MRN kierowniczka Biblioteki Miejskiej Czesława Jęsiek poinformowała, iż placówka ma obecnie 4618 książek i 463 czytelników (w tym: 257 uczniów, 85 członków RZS i PGR, 56 prac. umysł., 15 chłopów indywidualnych oraz 11 samozatrudnionych). Przewodniczący Jan Staworzyński zauważył, że „najmniej książek czytają rolnicy z tutejszego miasta. Jest to objaw niezdrowy bo świadczy o niskim ich poziomie umysłowym”. Sekretarz Prezydium Katarzyna Zawadzka „poruszyła sprawę sprowadzenia do Biblioteki nowych książek, stare bowiem są już w większej części przeczytane”.

4 stycznia…
1984 roku (41 lat temu) – Naczelnik Miasta i Gminy tow. Antoni Oleksiuk przedstawił na posiedzeniu egzekutywy KM-G PZPR „zadania społeczno-gospodarcze na rok 1984”. Tow. Andrzej Hypki zaalarmował o potrzebie remontu ubikacji w Czerwonej Szkole, tow. Edward Bejnarowicz upomniał się o budowę domu pogrzebowego i przedszkola, tow. Apolinary Krzemień dodał budowę nowego żłobka, a tow. Henryk Lewandowski wskazał na „zbyt duże zanieczyszczenie kaliskich jezior ściekami”. Do tych postulatów dodano jeszcze „przyśpieszenie realizacji rozbudowy centrali telefonicznej” i zobowiązano naczelnika do przygotowania listy działek budowlanych z podaniem warunków ich nabycia oraz „rozpowszechnienie tej informacji w miejscowym środowisku”.
1985 roku (40 lat temu) – Sekretarz KM-G PZPR tow. Władysława Kopeć omówiła tematykę napływających tu skarg. Dotyczyły one głównie „remontów mieszkań przez ZGKiM, zwolnień pracowników z PGR i rent niezałatwionych w terminie”. Jak dodała, „wszystkie skargi załatwiane są na bieżąco”, a żadna z nich „nie dotyczyła pracy politycznej”. 

Poszukujemy Waszych wspomnień!

Chcemy stworzyć prawdziwą kronikę Kalisza Pomorskiego – pisaną razem z Wami. Jeśli posiadacie stare fotografie, dokumenty, wspomnienia lub opowieści przekazywane w rodzinie – podzielcie się nimi!

Przesyłajcie je na adres: Promocja@kaliszpom.pl

Wszystkie dotychczasowe materiały przygotował i opracował z pasją Bogumił Kurylczyk – dziękujemy!

Dołączcie do tej niezwykłej podróży w przeszłość! Razem zachowajmy pamięć o tamtych czasach