Wyjątkowy cykl „Karty z kalendarza”, w którym dzień po dniu odkrywamy historię Kalisza Pomorskiego z lat 1945–1985.

To podróż w czasie, która pozwoli nam wspólnie przypomnieć sobie początki powojennego życia w naszym mieście – ludzi, wydarzenia, codzienność i wielkie chwile.

5 stycznia…
1955 roku (71 lat temu) – Prezydium MRN (przewodniczący Jan Staworzyński, zastępca Witold Jankowski, sekretarz Marian Zwan oraz członkowie: Józef Drzewiecki i Wanda Przybyłowska) ustaliło plan pracy na I kwartał 1955 r. Jan Staworzyński poinformował, że „rolnicy z miasta uprawiali ziemię na obszarze PGR gdzie brali dowolnie co im się podobało. Ta sprawa została już załatwiona, bo działki podzielono według mierniczego”. Ponadto Przewodniczący przypomniał o konieczności bielenia drzew owocowych aby je zabezpieczyć przed szkodnikami oraz o potrzebie okręcania ich słomą na czas zimy w celu ochrony przed zającami.
1956 roku (70 lat temu) – Na posiedzeniu Prezydium MRN przewodniczący Jan Staworzyński oświadczył, że „aby sprawnie przeszła kampania wiosenno-siewna, trzeba już dziś o tym myśleć, nie patrząc na to, że jest dopiero styczeń”. W podjętej na jego wniosek uchwale zobowiązano wiceprzewodniczącego Prezydium Witolda Jankowskiego do przeprowadzenia do 15 stycznia spisu maszyn rolniczych posiadanych na terenie miasta oraz do zwołania 12 stycznia zebrania wszystkich rolników. Pozytywnie załatwiono podanie Zofii Janiel o zwolnienie z pracy na stanowisku kierownika Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych. 
1975 roku (51 lat temu) - Dyrektor KPPB „Żelgazbet” Aleksander Petryk poinformował KP PZPR w Drawsku Pomorskim, że „zgłoszona do upłynnienia lokomotywka spalinowa o wartości 403 tys. zł zostanie zagospodarowana przez przedsiębiorstwo we własnym zakresie”. Natomiast zbędne zapasy pasków klinowych, wierteł, łożysk oraz kolanek hydraulicznych przekazano Centrali Artykułów Technicznych. 

6 stycznia…
1982 roku (44 lata temu) – Kierownika ZGKiM (Jana Jurgiewicza) zobowiązano do pilnego opracowania planu remontów mieszkań na I i II kwartał 1982 r. W pracach remontowych mają pomagać ekipy robocze „Prefabetu”, GS, PGR i ZPD. Należy dokonać przeglądu strychów możliwych do adaptacji na mieszkania. W sprawach organizacyjnych egzekutywa KM-G PZPR zatwierdziła uchwały POP „Prefabet” o skreślenie z listy członków PZPR Mirosławy Wojnarowskiej i Bogdana Wojnarowskiego, którzy złożyli legitymacje partyjne oraz kandydatkę Wacławę Chojnacką, która „nie uczęszcza na zebrania”. Zatwierdzono także uchwałę POP SKR o przyjęciu na członka partii po odbyciu stażu kandydackiego Tomasza Kowalskiego.

7 stycznia…
1950 roku (76 lat temu) – MRN obradująca pod przewodnictwem członka Prezydium Edwarda Sobutkowskiego i w obecności burmistrza Antoniego Łazarskiego, zobowiązała Gminną Spółdzielnię „Samopomoc Chłopska” do: „natychmiastowego zaopatrzenia sklepu w podkowy i hufnale, do nie ukrywania towarów, nie preferowania poszczególnych osób do zakupów oraz do otwarcia w najbliższym czasie gospody”. Na członka Zarządu Miejskiego powołano jednogłośnie Wacława Grządziela na miejsce Jana Kulbackiego. W związku z zamierzoną likwidacją bazy transportowej w Kaliszu Pomorskim wystosowano pismo do Ministerstwa Leśnictwa w sprawie utrzymania tej placówki.
W dyskusji Stanisław Grabowski wystąpił z wnioskiem o jak najszybsze utworzenie w mieście apteki, natomiast Feliks Bejnarowicz zauważył, że „spisy analfabetów nie są dokładne, bowiem nie wszyscy zostali ujęci”. Aleksander Piotrowski poinformował, że kierownik Ośrodka Maszynowego „chodzi sobie na polowania, a nie pilnuje Ośrodka”. Józef Dąbrowski poskarżył się, że żona obywatela Dudka „dostała przed sprzedażą artykułów mięsnych 2 kg mięsa i 2 kg kiełbasy”. 
1958 roku (68 lat temu) – Prezydium MRN podwyższyło pensję Elżbiecie Gwiazdowskiej, referentce w ADM (z 800 zł na 1000 zł miesięcznie) gdyż „prowadzi dodatkowo przydziały mieszkań”. Podwyżkę otrzymał też drogomistrz Edward Szadejko (z 600 zł na 800 zł miesięcznie) gdyż „z tak niskiego uposażenia nie mógł wyżyć”. Przychylono się do wniosku Bolesława Ufniarza o zrzeczenie się gospodarstwa rolnego z uwagi na jego chorobę oraz uciążliwego sąsiada obywatela Antoniego Arsobę, „z którym stale się sądzą”. Jednocześnie przydzielono to gospodarstwo Konstantemu Rulewiczowi, „repatriantowi z ZSRR, rolnikowi z zawodu”.
1971 roku (55 lat temu) – Z okazji 30. rocznicy utworzenia Polskiej Partii Robotniczej, POP PZPR w KPPB „Żelgazbet” zwołał „uroczyste zebranie”. Otworzył je tow. Jan Kulbacki „były członek PPR, a obecnie PZPR”. Referat rocznicowy odczytał tow. Czesław Stencel. Powiedział, że „krew przelana przez PPR-owców nie poszła na marne bo władzę przejął lud pracujący”. W dowód wdzięczności „za wysiłek włożony w walkę” tow. Jan Kulbacki „otrzymał wiązankę kwiatów”. 
1980 roku (46 lat temu) – W informacji „z przebiegu dyskusji przedzjazdowej” stwierdzono, iż w Kaliszu Pomorskim zainteresowanie dyskusją przed VIII Zjazdem PZPR „jest mniejsze niż było przed VII Zjazdem”. Najważniejszy zgłoszony wniosek dotyczył „podniesienia najniższych rent rolnikom”.

8 stycznia…
1981 roku (45 lat temu) – Na posiedzeniu egzekutywy oceniono „zakres skarg i wniosków” zgłoszonych do Komitetu Miejsko-Gminnego PZPR w roku 1980, dotyczących głównie braków w zaopatrzeniu sklepów oraz problemów mieszkaniowych. W I półroczu wpłynęło 21 skarg, z których 11 załatwiono pozytywnie. W II półroczu skarg było 18, a załatwiono pozytywnie 7. Jak stwierdzono w podsumowaniu: „wstrzymanie budownictwa mieszkaniowego pogłębiło kłopoty wielu rodzin” i nadal nie rozwiązano problemu „zaopatrzenia sklepów w pieczywo w wolne soboty”. 
Przed IX Zjazdem PZPR powołano miejsko-gminną komisję przedzjazdową, która ma zebrać wnioski dotyczące zarówno „ogólnego działania partii” jak i jej funkcjonowania „w środowisku”. W skład tej komisji weszło aż 20 członków, z których 15 należy do PZPR, dwóch do ZSMP (Wiesław Dzieńkowski z Sienicy i wiceprzewodniczący ZM-G Adam Kartosz), jeden do ZSL (rolnik z Cybowa Jan Kazimierz), jedna do SD (nauczycielka Felicja Perzanowska), a jeden jest bezpartyjny (aptekarz i radny Zdzisław Wiśniewski). Na przewodniczącą tej komisji jej członkowie wybrali Pelagię Starzec z POP w Dyrekcji PGR.

9 stycznia…
1946 roku (80 lat temu) – Pełnomocnik rządu RP poinformował, że miasto Nowy Kalisz liczy 647 mieszkańców i jest zniszczone w 80%, natomiast w gminie Nowy Kalisz, zniszczonej w 30%, zamieszkuje 319 osób. W mieście są czynne dwa warsztaty ślusarskie, kuźnia, stolarnia, zakład malarski, szewski, rymarski, fryzjerski oraz wytwórnia czapek.
1948 roku (78 lat temu) – Urząd Wojewódzki w Szczecinie powiadomił Zarząd Miejski w Kaliszu Pomorskim, że zaoferowane mu ceny za sprzedaż drewna przez Biuro Handlowe z Goleniowa „są tak niepoważnie niskie, że wszelka dyskusja na ten temat wydaje się być zbyteczna”. Jak dodano, „przy sprzedaży drewna należy się trzymać cenników nadesłanych do Wydziału Powiatowego”.
1953 roku (73 lata temu) – W posiedzeniu Prezydium MRN uczestniczyli trzej dzielnicowi: Bronisław Carło (dzielnica I), Jan Różański (dzielnica II) i Antoni Bądźwol (dzielnica III). Aby sprawnie przeprowadzić kontraktację trzody chlewnej postanowiono zorganizować trzy tzw. trójki (dzielnicowy, pracownik GS i pracownik Prezydium) po jednej na każdą dzielnicę miasta. Ich praca rozpocznie się 12 stycznia o godz. 8. 
Na wspólnej sesji Miejskiej i Gminnej RN w Kaliszu Pomorskim omawiano sprawę przebiegu omłotów w spółdzielniach produkcyjnych. Jak się okazało, wszystkie 5 RZS (4 Rolnicze Zespoły Spółdzielcze w gminie oraz 1 w mieście) mają opóźnienia w młocce dlatego, że „traktory z POM przychodzą bardzo późno”. Prowadzący posiedzenie przewodniczący Prezydium GRN Jan Staworzyński zalecił, aby mu „meldować o każdym takim wypadku spóźnienia”.
1973 roku (53 lata temu) – POP PZPR w KPPB „Żelgazbet” zorganizował otwarte zebranie, w którym wzięli udział wszyscy kierownicy Zakładów (Kalisz Pomorski – Piotr Tolwaj, Połczyn Zdrój – Romuald Ledworowski, Dolaszewo – Waldemar Czajkowski) oraz poszczególnych działów przedsiębiorstwa. Dyrektor Aleksander Petryk „zwrócił szczególną uwagę na oszczędność materiałów” oraz apelował „o szukanie rezerw w celu wykonania dodatkowej produkcji”. W dyskusji tow. Marian Wojciechowski przekazał wniosek załogi zbrojarni aby „w przyszłości budować hale produkcyjne o większym naświetleniu naturalnym gdyż obecnie muszą się palić przez cały czas żarówki, które spalają zaoszczędzone złotówki”. Tow. Zenon Szymański oświadczył, że „w zakładzie są takie punkty gdzie z powodu niedbalstwa elektryków światło się pali cały dzień”, a ponadto „ciągłe awarie utrudniają wykonywanie nałożonych planów”. Obywatel Jan Jadwiżyc – elektryk odpowiedział, że „częste awarie są powodowane przez niedbalstwo ludzi obsługujących dane urządzenia”. Poparł go tow. Antoni Dąbrowski. Tow. Jan Romaniuk „omówił złe zachowanie się niektórych robotników niewykonujących poleceń majstra, od których nie wyciąga się konsekwencji”. Skrytykował go tow. Petryk mówiąc, że „majster nie jest obserwatorem, lecz jest organizatorem dobrej i wydajnej produkcji”. I zawnioskował aby „dostarczyć na wszystkie zakłady zagadnienia dotyczące oszczędnego gospodarowania materiałami w świetle tez Komitetu Centralnego PZPR”. Na zakończenie zabrania przyjęto wniosek Waldemara Łoszaka, że KPPB „Żelgazbet” wykona dodatkowo 2 tys. m³ prefabrykatów.

10 stycznia…
1948 roku (78 lat temu) - Wobec przybycia na sesję Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim aż 17 z 18 radnych, przewodniczący Władysław Jachimek „podkreślił, że od czasu istnienia GRN jej członkowie po raz pierwszy zebrali się tak licznie”. W odpowiedzi na pismo Starosty Powiatowego powołano Gminny Komitet Pomocy Zimowej, który dla osób potrzebujących opieki „będzie zbierał wśród osadników przez dobrowolne opodatkowanie się odpowiednie kwoty względnie ziemiopłody”. Powzięto uchwałę o podwyższeniu miesięcznego wynagrodzenia dla sprzątaczek w szkołach gminnych z 500 zł na 1000 zł.
1957 roku (69 lat temu) – Prezydium MRN powołało „komisję rozdzielczą na materiały budowlane, drzewne i mineralne” w składzie: Witold Jankowski (przewodniczący, sekretarz Prezydium), Władysław Widocki (członek Związku „SCh”), Józef Mitak (przedstawiciel GS). W odpowiedzi na podanie Janiny Jaworek informujące, że „nie może sobie poradzić w prowadzeniu kasy” postanowiono „powierzyć prowadzenie kasy kierownikowi ADM Janowi Szwedowi”, którego przyjęto do pracy w Prezydium dwa dni wcześniej. Wydano zezwolenie Lucynie Hasiak na wybudowanie kiosku-bufetu na placu miejskim leżącym naprzeciwko kasy PKP. Jednocześnie zastrzeżono, iż „nie ma żadnej mowy o przydziale dla niej mieszkania”.
1980 roku (46 lat temu) –I sekretarz KM-G PZPR Jerzy Stylski przedstawił na posiedzeniu plenarnym uchwały Wojewódzkiej Konferencji Partyjnej w Koszalinie. Wynikające z niej wnioski zreferował II sekretarz Jerzy Płachta. Postanowiono wystąpić z inicjatywą, aby „wszyscy mieszkańcy przepracowali w czynie społecznym w roku 1980 po 35 godzin dla uczczenia 35-lecia Ziem Zachodnich”. Natomiast w drugim półroczu zaplanowano „wnikliwe przeanalizowanie skarg napływających do KMiG oraz poszczególnych POP (Podstawowych Organizacji Partyjnych)”.
Przy KMiG powołano trzy komisje problemowe: Statutowo-Organizacyjną (przewodniczący – Pelagia Starzec, wiceprzewodniczący – Stanisław Minkiewicz, członkowie: Genowefa Baranowska, Stanisław Majewski, Jerzy Sokołowski); Młodzieżową (przewodniczący – Urszula Kreft-Lichtańska, wiceprzewodniczący – Bronisław Drozd, członkowie: Stanisław Litwin, Janusz Stodulski, Jan Szymański); Ekonomiczno-Rolną (przewodniczący – Henryk Strugała, wiceprzewodniczący – Andrzej Hypki, członkowie: Eugeniusz Baryła, Antoni Centkowski, Bogna Kędzierska, Józef Skrzypczyk).
W sprawach kadrowych na wniosek naczelnika Henryka Strugały zatwierdzono Irenę Reginę Jaworską na stanowisko głównej księgowej UMiG. Uchwalono także regulamin Partyjnego Zespołu Radnych PZPR Miejsko-Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim, którego sekretarzem został Jerzy Płachta. Głównymi celami tego Zespołu było: „zapewnienie realizacji polityki partii, pogłębianie jej wpływów i autorytetu, umacnianie państwowej i partyjnej dyscypliny, zabezpieczenie jednolitego stanowiska członków”.

11 stycznia…
1945 roku (81 lat temu) – Drawski oddział partii Hitlera NSDAP wystawił z tą datą na firmowym papierze opinię dla Henrietty Borkowskiej. Stwierdzono, iż przebywając w obozie przesiedleńczym w Kallies (Kaliszu Pomorskim) „radziła sobie dobrze” dlatego nie ma politycznych zastrzeżeń co do jej zatrudnienia jako nauczycielki. Dodajmy, że wtedy w kaliskiej Czerwonej Szkole, zamienionej od dwóch miesięcy na szpital, lekcji nie prowadzono, a starsi uczniowie zajmowali się rozprowadzaniem po kwaterach coraz liczniej napływających do miasta uciekinierów przed ofensywą wojsk rosyjskich i polskich. 
1947 roku (79 lat temu) - Miejska Rada Narodowa uchwaliła cennik opłat za kursy furmanek z Kalisza Pomorskiego do Drawska. I tak za kurs w dwie strony, bez wliczonego postojowego, jednokonna podwoda (furmanka) kosztowała 600 zł, a dwukonna 900 zł. Za 1 km przejazdu podwody jednokonnej osobowej po Kaliszu Pomorskim, należało zapłacić 10 zł, a dwukonnej – 15 zł. Natomiast transport towarów wyliczano według stawki: 100 kg razy 1 km to 25 zł. Za postój płacono dopiero jeśli przeciągał się ponad dwie godziny. Dla porównania: woźny Magistratu zarabiał wtedy miesięcznie 1000 zł.
Zatwierdzono budżet Zarządu Miejskiego na rok 1947. Wynosił on 1.238.855 zł po stronie „wydatków zwyczajnych” i tyle samo po stronie „dochodów zwyczajnych”. Polecono burmistrzowi dokonanie podziału miasta na 3 dzielnice i mianowanie dzielnicowych. Na skargi radnych, iż w styczniu „nie ma chleba na przydziały kartkowe”, a jest na „wolnym rynku” odpowiedział piekarz i radny Bronisław Nowacki. Stwierdził, że „nie otrzymał mąki na wypiek chleba sprzedawanego na kartki” i jak mu zakomunikowano „najprawdopodobniej tej mąki nie otrzyma”. Podanie woźnej Szkoły Powszechnej Marii Lasek o podwyżkę wynagrodzenia załatwiono w ten sposób, że „dano jej pomoc do pracy w osobie jej własnej córki podwyższając wynagrodzenie miesięczne o 500 zł i przydzielając kartkę żywnościową dla córki”.
Na sesji Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim powołano Komitet Oświaty Rolniczej. Jego przewodniczącym został Władysław Cieszyński (Dębsko), sekretarzem Stanisław Rakowski (Dębsko), skarbnikiem Walenty Zwan (Dębsko), a członkami: Józef Lubański (Stara Wola/Korytnica), Józef Lewandowski (Biały Zdrój), Zygmunt Miętek (Biały Zdrój), Bronisław Paś (Biały Zdrój), Józef Dudek (agronom z Kalisza Pomorskiego). Za obiekt „najbardziej nadający się na szkołę rolniczą” uznano „majątek ziemski w gromadzie Dębsko”. Utworzono komisję oświatową GRN z przewodniczącym Władysławem Jachimkiem na czele. Sekretarzem został Jerzy Kulpa (Stara Wola/Korytnica), a członkami: Bronisław Borkowski, Zygmunt Miętek, Franciszek Paprot (wszyscy z Białego Zdroju). W podjętej uchwale nr 1 postanowiono, że budżet Zarządu Gminy na rok 1947 wynosić będzie w wydatkach i dochodach 784.008 zł.
1956 roku (70 lat temu) – Przewodniczący Rolniczego Zespołu Spółdzielczego „Rocznica” w Kaliszu Pomorskim – Antoni Kozłowski poinformował Prezydium MRN, że RZS „wykonał wszystkie zobowiązania wobec Państwa”. Obecnie stan posiadania zwierząt gospodarskich wynosi 11 koni, 23 krowy, 45 świń i 16 owiec. Natomiast „za mało jest ludzi do pracy, jednak jest nadzieja, iż w roku bieżącym stan członków się powiększy. Już jeden z rolników indywidualnych złożył podanie o przyjęcie go na członka RZS. Jest to Bronisław Carło”.
1961 roku (65 lat temu) – Prezydium MRN rozpatrzyło pozytywnie podania 3 mieszkańców o przydział ziemi na ogród działkowy: Tadeusz Rojek otrzymał 0,40 ha, Kazimierz Misiewicz – 0,50 ha, a Mikołaj Horbik – 0,30 ha. Podanie Henryka Piłata o przydzielenie „do budynku mieszkalnego przy ul. Koszalińskiej 5” ziemi o powierzchni 3 ha „załatwiono odmownie”. W związku z wykryciem pryszczycy na terenie wsi Dębsko nakazano kaliskim rolnikom „bielenie chlewów i obór”. 
1971 roku (55 lat temu) – Na posiedzeniu egzekutywy POP PZPR w KPPB „Żelgazbet” rozszerzonej o udział „aktywu partyjnego i związkowego” omawiano „aktualne zagadnienia”. Jako pierwszy zabrał głos tow. Józef Libera. „Nadmienił, że komitet powiatowy PZPR w Drawsku Pomorskim tłumił słuszną krytykę, która wykazywała niewłaściwe postępowanie tutejszego, kaliskiego komitetu. Nie sprzyja dyskusji i krytyce fakt, że milicja interweniuje u członków POP w sprawie ich krytycznych uwag na zebraniach. Takich spraw nie może być w przyszłości”. Tow. Tadeusz Sionkowski (sekretarz POP) stwierdził, że „przewodniczący rad narodowych nie powinni być we władzach partyjnych, ale winni być kontrolowani przez partię”. Poparł go tow. Antoni Dąbrowski dodając, że „w zakładach pracy członkowie dyrekcji nie powinni wchodzić w skład egzekutyw POP”. Tow. Jan Szymański powiedział, że „ludzie pytają dlaczego został odwołany tow. Spychalski i tow. Gomułka? Zarysowuje się pewna niewiara czy obecny skład KC PZPR jest słuszny i pewny?” Tow. Piotr Tolwaj skrytykował handel w sektorze prywatnym. Należy go zlikwidować bo „oszukuje na cenach i produktach” oraz „tworzy kastę ludzi zamożnych, oblegających najlepsze ośrodki wypoczynkowe jak Zakopane i Sopot”. 
Sekretarz POP tow. Tadeusz Sionkowski oświadczył na koniec, że „dyrektorzy nie powinni być członkami egzekutyw bo wówczas sami siebie kontrolują”. Jako przykład niewłaściwych posunięć komitetu powiatowego PZPR w Drawsku podał powołanie „najgorszego sekretarza w naszym rejonie tow. Ziółkowskiego” na prezesa GS w Kaliszu Pomorskim i do władz komitetu miejskiego „mimo sprzeciwu większości członków”. Dlatego obecnie „za złą pracę handlu” w Kaliszu Pomorskim „powinien odpowiadać KM lub KP PZPR”. Ponadto „KM PZPR zbyt mało wyciąga wniosków w stosunku do niedociągnięć w mieście, tak w GS, jak i w MRN”. 

Poszukujemy Waszych wspomnień!

Chcemy stworzyć prawdziwą kronikę Kalisza Pomorskiego – pisaną razem z Wami. Jeśli posiadacie stare fotografie, dokumenty, wspomnienia lub opowieści przekazywane w rodzinie – podzielcie się nimi!

Przesyłajcie je na adres: Promocja@kaliszpom.pl

Wszystkie dotychczasowe materiały przygotował i opracował z pasją Bogumił Kurylczyk – dziękujemy!

Dołączcie do tej niezwykłej podróży w przeszłość! Razem zachowajmy pamięć o tamtych czasach