Przypomnieliśmy, co było zamiast Święta Niepodległości
Święto Niepodległości przypadające 11 listopada zniesiono oficjalnie dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego i ustawą Krajowej Rady Narodowej 22 lipca 1944 roku. W to miejsce wprowadzono nowe święto państwowe: Narodowe Święto Odrodzenia Polski obchodzone właśnie 22 lipca. Przez cały okres PRL-u świętowanie 11 listopada było zakazane i tłumione przez komunistyczne władze, a oficjalnie przywrócono je dopiero w roku 1989. Przypomniała o tym Joanna Mączkowska, rozpoczynając 5 listopada zorganizowane z jej inicjatywy okolicznościowe spotkanie mieszkańców oraz uczniów w Sali Rycerskiej kaliskiego Pałacu, które uroczyście zainaugurowało tegoroczne obchody Święta Niepodległości.
Po przywitaniu uczestników, wśród których była także Wiceburmistrz Kalisza Pomorskiego Renata Effenberg-Nawrot, wystąpiły dwie solistki grupy teatralnej „Klepsydra”: Jagoda Lisiak i Zuzanna Sydlewska, które wprowadziły zebranych w podniosły nastrój. Następnie zabrał głos Bogumił Kurylczyk, opowiadając o odkrytym, nieznanym dotąd wydarzeniu, jakim były obchody Święta Niepodległości 11 listopada 1945 roku. Zostały one zorganizowane wbrew zakazowi władz przez księdza Jana Borodzicza oraz kierownika funkcjonującej już w Kaliszu Pomorskim Szkoły – Jana Sujkowskiego i nauczycielkę Irenę Sztabnik. To ona ustawiła kaliskich uczniów z chorągiewkami w rękach przed głównym wejściem do kościoła prowadzącym wówczas pod wieżą. Dowodem na ten odważny akt patriotyzmu jest zachowana z tego dnia fotografia oraz relacja Ireny Sztabnik przekazana później jej koleżance, też kaliskiej nauczycielce (od maja 1946 roku) – Helenie Kurylczyk.
W uzupełnieniu tej niezwykłej opowieści Bogumił Kurylczyk zaprezentował z komentarzem całą serię starych fotografii ukazujących propagandowe świętowanie na różne sposoby w dniach 22 lipca i 1 maja w Kaliszu Pomorskim. Wymienił tu z nazwiska działaczy stojących na trybunie, którą była najpierw przyczepa od traktora, a potem gdy okazała się zbyt mała dla wszystkich zasłużonych towarzyszy zbito z bali i desek solidne, obszerne podwyższenie. Ustawiano je najpierw w Parku Miejskim pod ruinami Pałacu, a pod koniec PRL-u na ulicy Wolności pod Ratuszem, tak by działacze mogli patrzeć z góry na uczestników tych tylko pozornie dobrowolnych pochodów.
Jako druga wystąpiła Wiesława Minkiewicz, która przyniosła ze sobą niezwykłą pamiątkę - autentyczny dziennik lekcyjny z czasów, gdy chodziła do Szkoły Podstawowej w Kaliszu Pomorskim. Zapisy w nim dobitnie potwierdzały, że wtedy dzień 11 listopada był zwykłym dniem nauki. Szczególnie interesujące były jej wspomnienia z 22 lipca 1974 roku, kiedy została wydelegowana na Zlot Młodzieży Polskiej do Warszawy. Opowiadała o organizowanych, niekończących się próbach przed defiladą, bo przez kilka dni ćwiczono układy choreograficzne, jakie zaprezentowano potem przed machającym ręką z trybuny I sekretarzem KC PZPR Edwardem Gierkiem, którego widok stanowił moment kulminacyjny zlotu.
Wydarzenie to pokazało, jak ogromną wartość mają spotkania z „żywą historią”. Dla zgromadzonej na sali młodzieży była to wyjątkowa lekcja, która pozwala spojrzeć na przeszłość z zupełnie innej perspektywy niż ta podręcznikowa. Bezpośrednie relacje świadków i pasjonatów lokalnej historii nie tylko przybliżają realia minionych epok, ale przede wszystkim uczą krytycznego myślenia, empatii oraz szacunku do wolności, która dziś wydaje się oczywista. Tego typu spotkania budują międzypokoleniowy most i zaszczepiają w młodych ludziach dumę z tożsamości regionalnej, udowadniając, że wielka historia działa się również na ulicach ich rodzinnego Kalisza Pomorskiego.
To okolicznościowe spotkanie w kaliskim Pałacu zakończyły podziękowania Joanny Mączkowskiej za pomoc w organizacji tego wydarzenia. Słowa wdzięczności skierowano do Krzysztofa Kurowskiego Burmistrza Kalisza Pomorskiego, Renaty Effenberg-Nawrot Wiceburmistrz Kalisza Pomorskiego, Moniki Orlińskiej Kierownik Promocji w kaliskim Urzędzie Miasta, a także Eweliny Strzeleckiej i Marty Moń z Działu Promocji. Podziękowania odebrali również Maciej Rydzewski Dyrektor kaliskiego Zespołu Szkół, Natalia Szynal Dyrektor kaliskiego Ośrodka Kultury i Urszula Miłoszewska Dyrektor Biblioteki w Kaliszu Pomorskim. Prowadząca spotkanie podziękowała także Bogumiłowi Kurylczykowi, Wiesławie Minkiewicz, Zuzi Sydlewskiej, Jagodzie Lisiak oraz Łucji Szczupak z grupy teatralnej „Klepsydra” za twórcze włączenie się w spotkanie, a na koniec ciepłe słowa skierowała do mieszkańców, zgromadzonej młodzieży z kaliskiego Zespołu Szkół oraz nauczyciela historii Krzysztofa Wójciaka.
(ZS KP)
