Urodziny Kalisza Pomorskiego – podróż przez dzieje miasta
Tegoroczne urodziny Kalisza Pomorskiego były wyjątkową podróżą przez historię naszego miasta – od średniowiecznych początków, przez kolejne stulecia, wojny, odbudowę i powojenne losy, aż po współczesność.
W uroczystościach udział wzięła Wicemarszałkini Województwa Zachodniopomorskiego Anna Bańkowska, a swoją obecnością wydarzenie uświetnili również czcigodni goście, przedstawiciele samorządów, instytucji, organizacji oraz mieszkańcy Kalisza Pomorskiego.
Obchody rozpoczęły się od otwarcia Galerii Pamięci Kalisza Pomorskiego – miejsca, w którym historia miasta spotyka się z historią jego mieszkańców. Zgromadzone w Izbie rodzinne fotografie, dokumenty, pamiątki i przedmioty przypominają o ludziach, którzy tworzyli Kalisz Pomorski na przestrzeni dziesięcioleci.
Po oficjalnym otwarciu Galerii Pamięci odbył się referat Bogumiła Kurylczyka „Skąd wzięło się zło w Kaliszu Pomorskim”. Była to kolejna okazja do spojrzenia na historię miasta z innej perspektywy – poprzez wydarzenia, ludzi i trudne doświadczenia, które pozostawiły swój ślad w dziejach Kalisza Pomorskiego. Referat przeplatany był występami artystycznymi uczniów Zespołu Szkół w Kaliszu Pomorskim oraz kaliskiego lokalnego zespołu Alebabki, dzięki czemu opowieść o historii nabrała wyjątkowej, artystycznej formy.
.jpg)
Kamień szlifierski – szlifowanie charakterów
Kolejnym niezwykłym punktem programu był „Kamień szlifierski – szlifowanie charakterów”. Joanna Mączkowska wraz z grupą teatralną „Klepsydra” zaprezentowała inscenizację szlifowania charakterów oraz opowiedziała legendę o kamieniu szlifierskim.
Historia, teatr i symbolika spotkały się w jednym przedstawieniu, a wydarzenie zakończył taniec wokół fontanny przy kaliskim pałacu.
Podróż dziejami Kalisza Pomorskiego
Po tej części rozpoczęła się kolejna odsłona obchodów urodzin naszego miasta – „Podróż dziejami Kalisza Pomorskiego”. Była to niezwykła lekcja historii, w której kolejne epoki zostały przedstawione poprzez słowo, muzykę, stroje, taniec, teatr i pokazy przygotowane wspólnie przez mieszkańców, młodzież oraz lokalne instytucje.
Średniowiecze– „Tu zaczyna się historia”
Cofnijmy się o ponad siedemset lat… Jest rok 1303. W miejscu, które znamy dzisiaj jako Kalisz Pomorski, powstaje miasto lokowane na prawie miejskim. Nie ma jeszcze samochodów. Nie ma internetu. Nie ma nawet elektryczności. Są za to mury, bramy, rynek, rzemieślnicy, kupcy… I ludzie, którzy właśnie zaczynają pisać historię naszego miasta. I tak zaczęła się nasza podróż…
Po tych słowach rozpoczął się pokaz średniowiecza, który przeniósł widzów ponad siedemset lat wstecz – do początków miasta.
[ pokaz średniowieczny]
Kolejnym przystankiem w podróży przez historię były XVIII i XIX wiek.
Rok 1771. Noc. Ogień. Wielki pożar niszczy Kalisz. Płoną domy, kościół, ratusz i pałac. Wydawałoby się, że to koniec. Ale mieszkańcy nie powiedzieli: „to koniec”. Powiedzieli: „budujemy od nowa”. I już kilka lat później Kalisz zostaje odbudowany. To właśnie wtedy powstaje układ miasta, którego śladami możemy kroczyć do dziś. Historia pożaru i odbudowy miasta stała się ważnym momentem całej opowieści – pokazującym, że Kalisz Pomorski wielokrotnie musiał zaczynać od nowa. XIX wiek. Świat zaczyna przyspieszać. Kalisz również. Powstają nowe drogi. Działa poczta. Pojawia się gazeta. A potem… kolej! Nagle można wyjechać z Kalisza znacznie dalej i znacznie szybciej niż dotąd. Miasto wchodzi w nowoczesność. A wraz z nią zmienia się także moda. Jak Państwo widzą – kiedyś „mam za dużo ubrań” naprawdę mogło oznaczać problem z miejscem w szafie.
Początek XX wieku. Kalisz ma już kolej, szkołę, gazety, fabryki. W 1908 roku pojawia się gaz w mieście, a w kolejnych latach Kalisz coraz bardziej przypomina nowoczesne miasto swojej epoki. Ludzie wierzą, że przyszłość będzie piękna.
Kobiety zakładają ogromne kapelusze. Panowie – jeszcze większą powagę. I wszyscy są przekonani, że tak będzie już zawsze…Ale historia miała inne plany. Dwudziestolecie międzywojenne! Świat otrząsa się po pierwszej wojnie.
Kobiety coraz odważniej zmieniają swój styl. Krótsze fryzury. Krótsze sukienki. Taniec. Kino. Radio. A potem przychodzą lata trzydzieste – elegancja, szyk i moda, którą do dziś rozpoznajemy na pierwszy rzut oka. I choć Kalisz Pomorski nie jest wtedy częścią Polski, historia Europy i Polski nie pozostaje bez wpływu na życie ludzi po obu stronach granicy. Fryzura krótsza, sukienka krótsza… tylko kolejka do fotografa wciąż długa.
1945 – „Koniec i nowy poczatek”- dochodzimy do roku, który na zawsze zmienił Kalisz Pomorski. Kończy się wojna. Kończy się również pewien rozdział historii miasta.
Kallies staje się Kaliszem Pomorskim. Przybywają nowi mieszkańcy. Ludzie, którzy często mają ze sobą tylko walizkę, kilka fotografii i rzeczy, które udało się ocalić. Muszą zacząć życie od nowa. I właśnie wtedy rozpoczyna się kolejny rozdział historii naszego miasta.
Na scenę weszli Andrzej Starzec oraz Grażynka Obrębska-Starzec z walizką. Nowy dom. Nowe życie. Nowy Kalisz.
Rozpoczęła się opowieść o powojennym Kaliszu Pomorskim. A potem przyszły lata, które wielu z Państwa pamięta… Lata 50., 60., 70. i 80. Szkoła. Praca. Zabawa. Pierwsze telewizory, kolejki w sklepach, kartki… ale moda zmienia się coraz szybciej. Jedne fasony odchodzą, inne wracają. I chyba po raz pierwszy w historii można powiedzieć: czy to to było modne? Czy też z braku wszystkiego moda zmuszona jest dostosować do na stałej sytuacji?
Była to sentymentalna podróż do czasów, które wielu mieszkańców pamięta z własnego dzieciństwa, młodości i dorosłego życia.
Ważnym i bardzo symbolicznym momentem obchodów było pojawienie się urodzinowego tortu Kalisza Pomorskiego.
Był to wyjątkowy moment – zatrzymanie się w naszej podróży przez wieki i wspólne świętowanie urodzin miasta.
Kolejnym przystankiem w podróży była wystawa fotograficzna – historia kaliskiego fotografa Wiesława Kowalskiego, przewodniczącego Samorządu Mieszkańców nr 2.
Była to opowieść o fotografii, o mieszkańcach i o tym, jak przez lata zmieniało się nasze miasto. Fotografie pozwoliły spojrzeć na Kalisz Pomorski oczami człowieka, który przez lata dokumentował jego mieszkańców i codzienność.
„Pamiętnik z historią Kalisza Pomorskiego w tle”
Następnie rozpoczęła się kolejna część programu – referat i promocja publikacji będącej podsumowaniem projektu „Pamiętnik z historią Kalisza Pomorskiego w tle”.
Projekt został zrealizowany przez Młodzieżową Radę Miejską w Kaliszu Pomorskim, na czele z przewodniczącym Szymonem Długim, oraz Zespół Szkół w Kaliszu Pomorskim – uczniów pod opieką Macieja Gryczewskiego.
Projekt realizowany był w ramach konkursu „Pomorze Zachodnie Młodych”.
Była to wyjątkowa okazja do podsumowania pracy młodych ludzi, którzy sięgnęli do historii naszego miasta i stworzyli własną opowieść o Kaliszu Pomorskim.
Publikacja jest efektem spotkania młodzieży z historią, wspomnieniami mieszkańców, archiwalnymi materiałami i miejscami, które tworzą tożsamość naszego miasta.
Cała „Podróż dziejami Kalisza Pomorskiego” była realizowana wspólnie z Samorządem Mieszkańców nr 2 w ramach Grantów Osiedlowych, współfinansowanych z budżetu Województwa Zachodniopomorskiego.
Było to wydarzenie, które połączyło kilka pokoleń i wiele osób zaangażowanych w życie miasta. Historia została pokazana nie tylko jako daty i wydarzenia, ale jako opowieść o ludziach, ich codzienności, marzeniach, trudnych doświadczeniach i nadziei na przyszłość.
Szczególne podziękowania kierujemy do wszystkich, którzy pomogli stworzyć tę niezwykłą podróż:
Zespołu Szkół w Kaliszu Pomorskim, Joanny Mączkowskiej, grupy teatralnej „Klepsydra”, Bogumiła Kurylczyka, Ośrodka Kultury w Kaliszu Pomorskim oraz Biblioteki Publicznej w Kaliszu Pomorskim.
Dziękujemy również wszystkim uczniom, młodzieży, artystom, prowadzącym, modelkom, uczestnikom pokazów oraz mieszkańcom, którzy włączyli się w przygotowanie i przeprowadzenie wydarzenia.
Historia przede wszystkim
Tegoroczne urodziny Kalisza Pomorskiego pokazały, że historię można opowiadać na wiele sposobów – poprzez rodzinne pamiątki, fotografie, dokumenty, słowo, muzykę, teatr, taniec i modę.
Od roku 1303 do 2026 przeszliśmy przez ponad siedem wieków historii. Była to podróż przez czasy dobre i trudne. Przez pożary, wojny, zmiany granic, odbudowę, codzienne życie mieszkańców i kolejne przemiany.
Ale przede wszystkim była to podróż przez ludzi, którzy tworzyli i nadal tworzą Kalisz Pomorski. Bo historia miasta to nie tylko daty.
To ludzie, ich wspomnienia i historie, które warto zachować dla kolejnych pokoleń.
