Wyjątkowy cykl „Karty z kalendarza”, w którym dzień po dniu odkrywamy historię Kalisza Pomorskiego z lat 1945–1985.
To podróż w czasie, która pozwoli nam wspólnie przypomnieć sobie początki powojennego życia w naszym mieście – ludzi, wydarzenia, codzienność i wielkie chwile.
2 lutego…
1947 roku (79 lat temu) – 28 członków Polskiej Partii Socjalistycznej przybyło w niedzielę na poranne zebranie Komitetu Miejskiego PPS w Kaliszu Pomorskim. Mimo znacznego wzrostu liczby członków postanowiono nie zmieniać składu prezydium z przewodniczącym Stanisławem Jęsiekiem i sekretarzem Marianem Wolskim na czele. Ustalono, że 9 lutego PPS zorganizuje zabawę dla mieszkańców z bufetem i orkiestrą, a bilet wstępu wyniesie 30 zł od osoby.
1949 roku (77 lat temu) – Sekretarz Komitetu Miejskiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Kaliszu Pomorskim Mieczysław Miszkiel, lat 38, z zawodu stolarz, który ukończył sześć klas szkoły powszechnej, napisał w sprawozdaniu dla partyjnych władz powiatowych, że w styczniu kaliscy członkowie PZPR zorganizowali zabawę taneczną, z której dochód wyniósł 15 tys. zł. Dzięki temu zakupiono za 1640 zł jeden komplet szachów do świetlicy, a za porąbanie drzewa na opał do pieca ogrzewającego lokal komitetu partii zapłacono 500 zł. Kalisz Pomorski liczył wówczas 1539 mieszkańców, a miejscowi rolnicy mieli 245 krów i 148 koni. Do PZPR należało 136 osób, w tym 22 kobiety. Członkami KM PZPR byli: Mieczysław Miszkiel (sekretarz), Mikołaj Bandurowicz, Antoni Łazarski, Bolesław Mikołajczyk, Tadeusz Skawiński, Marian Wolski i Katarzyna Zawadzka.
1951 roku (75 lat temu) – Prezydium Gminnej Rady Narodowej dokonało podziału pracy pomiędzy pracowników. Sekretarz Adolf Wesołowski poprowadzi referat administracyjny, urząd stanu cywilnego i będzie pomagał wiceprzewodniczącemu Władysławowi Chojnackiemu w prowadzeniu referatu finansowego. Natomiast za nieobsadzony referat rolny, bo zabrakło tu etatu dla urzędnika, będzie odpowiadał przewodniczący Bronisław Bryja. Referatem spraw socjalno-kulturalnych zajmuje się Albina Dźbik, a referatem wojskowo-meldunkowym Irena Wieczorek. Negatywnie rozpatrzono podanie Marii Furman o „zwolnienie z gospodarstwa rolnego”, gdyż „chce zdać gospodarstwo aby nie przystąpić do spółdzielni produkcyjnej”.
1952 roku (74 lata temu) – Na wniosek przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Władysława Rosiaka podjęto uchwałę o powołaniu Kolegium Orzekającego, w skład którego weszli: Bolesław Szwed (przewodniczący), Feliks Szczodrowski (wiceprzewodniczący) oraz pięcioro członków (Józef Dąbrowski, Antoni Kozłowski, Adam Malinowski, Stanisław Pszkit i Maria Sawicka).
1955 roku (71 lat temu) – Prezydium MRN delegowało Jana Staworzyńskiego na funkcję „pełnomocnika do walki ze stonką ziemniaczaną”. Zastępcą pełnomocnika został Feliks Kulbacki, komendant kaliskiej straży pożarnej. Powołano 18-osobowy „Komitet Obchodu 10-lecia wyzwolenia miasta Kalisza Pomorskiego” pod przewodnictwem Jana Staworzyńskiego oraz liczący 8 osób „Miejski Komitet zbiórki złomu” z Witoldem Jankowskim (wiceprzewodniczącym Prezydium MRN) i Franciszkiem Ziółkowskim (kierownikiem Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych) na czele. Rozpatrzono 3 podania Antoniego Bądźwola, wszystkie pozytywnie. W dwóch prosił o umorzenie podatków i zwolnienie z dostawy ziemniaków z racji posiadania licznej, 11-osobowej rodziny. W trzecim wnioskował o powierzenie mu funkcji dzielnicowego Dzielnicy III, co postanowiono uczynić „protokolarnie” na zwołanym zebraniu mieszkańców.
3 lutego…
1960 roku (66 lat temu) – Prezydium MRN rozpatrzyło 8 wniosków o udzielenie zapomóg. Pozytywnie załatwiono 6. Elżbieta Szkopińska (ul. Świerczewskiego 26) otrzymała 400 zł miesięcznie, Stanisława Górecka (ul. Suchowska 13) 300 zł miesięcznie, Jadwiga Kaczorowska (ul. Dworcowa 44) 300 zł miesięcznie, Maria Szwajkowska (ul. Rybacka 40) 300 zł miesięcznie, Agnieszka Kozioł (u. Janowiecka 3) 200 zł przez dwa miesiące, Józef Walczak (ul. Dworcowa 14) 300 zł miesięcznie. Zapomogi odmówiono Helenie Stempień (ul. Koszalińska 20) gdyż „posiada dwóch synów, którzy zamieszkują na miejscu, stale pracują i są nieźle sytuowani materialnie”. Odmówiono też zapomogi Wandzie Stodulskiej (ul. Janowiecka 4), ponieważ „pracuje w kaliskim GS i zarabia miesięcznie 900 zł”. Do pracy na stanowisko kierowniczki świetlicy przyjęto Irenę Kapuśniak. Podanie złożone w tej samej sprawie przez Joannę Bandyszewską załatwiono odmownie gdyż „pracuje w Ośrodku Zdrowia w Kaliszu Pomorskim”. Zatwierdzono wniosek kierowniczki USC Wandy Przybyłowskiej o powołanie na jej zastępcę sekretarza Prezydium Henryka Przybyłowskiego (prywatnie jej męża).
1964 roku (62 lata temu) – Prezydium MRN debatowało nad „programem agrominimum dla miasta Kalisza Pomorskiego na rok 1964”. Wyszczególniono w nim działania konieczne „do zwiększenia produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz podniesienia gospodarstw gorszych do poziomu lepiej gospodarujących”. Program ten sporządził tzw. „aktyw rolniczy” w składzie: dwaj członkowie komisji rolnej MRN – Czesław Sulecki i Zygmunt Tomasik, dwaj przodownicy ochrony roślin – Franciszek Celmer i Józef Walczak, członek Kółka Rolniczego Stefan Wojciechowski oraz czterech rolników: Wawrzyniec Dąbrowski, Bronisław Kisała, Adolf Koprucha i Józef Szczupak. Ich pracę nadzorował agronom gromadzki Feliks Kmiecik.
1976 roku (50 lat temu) – Towarzysz Grzegorz Hajduk, I sekretarz POP PZPR w Koszalińskim Przedsiębiorstwie Produkcji Betonów „Żelgazbet”, odczytał uchwalone na VII Zjeździe PZPR „zadania w dziedzinie dalszego rozwoju partii i umocnienia jej kierowniczej roli”. Te oraz dodatkowe zadania w sferze produkcyjnej i socjalno-bytowej „przyjęto jednomyślnie jako obowiązujące POP na najbliższe lata”. W sprawach organizacyjnych przyjęto w szeregi członków PZPR po odbyciu stażu kandydackiego tow. Grażynę Ciszewską.
1982 roku (44 lata temu) – Antoni Oleksiuk pełniący obowiązki naczelnika Miasta i Gminy (zastąpił na tym stanowisku odwołanego Henryka Strugałę) oraz sekretarz Komitetu Miejsko-Gminnego PZPR Edward Bejnarowicz poinformowali egzekutywę KM-G o wnioskach złożonych na otwartych zebraniach mieszkańców. Dotyczyły one głównie opieki nad samotnymi seniorami, problemów zaopatrzeniowych i komunikacyjnych, remontów mieszkań, przygotowań do wiosennej akcji siewnej, a także szkód w uprawach rolnych wyrządzanych przez dziki. Omówiono również „sprawę powoływania na wsi Komitetów Ocalenia Narodowego”.
4 lutego…
1952 roku (74 lata temu) – Przewodniczący Prezydium Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim Tadeusz Chwaliński podsumował dokonania roku 1951. Podkreślił, że „spółdzielnie produkcyjne po usunięciu elementów niepowołanych zaczęły zadowalająco pracować”. Jak przykład podał spółdzielnię w Dębsku, która „dzięki czujności POP PZPR usunęła byłego przewodniczącego Bogumiła Szczepańskiego”. Jednak końcowe wyniki spółdzielni produkcyjnych „wypadły niezbyt zadowalająco”, bo „w okresie lata powstały duże straty gdyż rolnicy wrogo nastawieni nie chcieli pracować rozbijając spółdzielnię od wewnątrz”. Główną winą za niewykonanie planu kontraktacji trzody chlewnej oraz brak nafty i lamp naftowych w sklepie, przewodniczący Chwaliński obarczył Tadeusza Wita, kierownika GS „SCh” w Kaliszu Pomorskim. Ponadto do narzekań na brak lamp i nafty, doszły pretensje mieszkańców z powodu zamknięcia kuźni. Kaliski kowal zamknął ją, gdyż „pracując prywatnie został tak opodatkowany, że nie mógł zarobić sam na siebie”.
1958 roku (68 lat temu) – Prezydium MRN zapoznało się z protokołem pokontrolnym Przedszkola Miejskiego. „W związku z poważnymi zarzutami pod adresem personelu zatrudnionego w Przedszkolu, postanowiono przesłać protokół wydziałowi oświaty w Drawsku”. Mimo zaleceń Ministra Rolnictwa postanowiono nie rozwiązywać umów dzierżawy ziemi zawartych z pracownikami umysłowymi oraz fizycznymi zamieszkałymi na terenie miasta „w obawie aby ziemia nie leżała odłogiem, ponieważ nie ma chętnych rolników na jej wydzierżawienie”. A ci rolnicy, którzy się do Prezydium zgłaszają, „to z podaniami o zmniejszenie uprawianego areału”.
5 lutego…
1954 roku (72 lata temu) – Na 16 radnych na sesję Miejskiej Rady Narodowej przybyło 9 oraz „społeczeństwo 40 osób”. Przewodniczący Prezydium Jan Staworzyński omawiając plan rozwoju rolnictwa dla miasta Kalisza Pomorskiego stwierdził, iż „winniśmy iść za wskazaniem IX Plenum KC PZPR przez podniesienie hodowli trzody chlewnej i bydła rogatego”. Ponadto zaapelował, aby „w tym roku nie było żadnych zaległości w podatkach przez co podniesiemy dobrobyt mas pracujących”.
Na sesji Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim odwołano 4 radnych: Jana Kirjańskiego, Bronisława Pawłowskiego, Józefa Wawrzyniaka i Józefa Zygana. Ich miejsce w radzie zajęli: Józef Jany, Eugeniusz Kisała, Franciszek Szymczak, Władysław Wojtczak.
1966 roku (60 lat temu) – W KPPB „Żelgazbet” powołano do życia Radę Robotniczą i Radę Zakładową. Obie liczą po 9 członków. W pierwszej 7 należy do PZPR, a w drugiej 4.
1981 roku (45 lat temu) – Egzekutywa KM-G PZPR zatwierdziła uchwałę POP przy ośrodku zdrowia w Kaliszu Pomorskim o rezygnacji z przynależności do partii Stanisławy Jarzębskiej, Heleny Różańskiej, Krystyny Sławek i Teresy Szynal, a ponieważ zostały tu tylko trzy towarzyszki (Danuta Kołodziejska, Jadwiga Nowosad, Barbara Wiśniewska), które zgodziły się należeć do POP Terenowej, organizację partyjną przy ośrodku rozwiązano. W POP Szkolnej skreślono na własną prośbę Teresę Rostocką, natomiast żądający skreślenia Kazimierz Radecki „nie podał motywów, mówiąc, że nie widzi potrzeby uzasadniania”. W POP Biały Zdrój z PZPR wypisał się Józef Stareńczak.
6 lutego…
1945 roku (81 lat temu) - Generał Siegmund von Schleinitz, dowódca broniącej Kallies 402 Dywizji Zapasowej (Ersatz-Division), nakazał by burmistrz Willy Pagel przygotował ewakuację mieszkańców miasta.
1947 roku (79 lat temu) – Gminna Rada Narodowa w Kaliszu Pomorskim zwróciła się do Powiatowej Rady Narodowej w Drawsku o spowodowanie rozłożenia na raty spłat wymaganych przez Obwodowy Urząd Likwidacyjny za przejęte przez mieszkańców poniemieckie meble. Wniosek motywowano tym, że „tegoroczne zbiory w naszej gminie zostały w 60 proc. zniszczone przez myszy i dziki”.
1953 roku (73 lata temu) - Na posiedzeniu Prezydium GRN z udziałem sołtysów, przewodniczący Jan Staworzyński oznajmił, że „gdy znajdzie się u jakiegoś rolnika ognisko stonki ziemniaczanej zostanie on bezpośrednio ukarany”. Ponadto wezwał sołtysów do przypomnienia rolnikom o kontroli ziemniaków w kopcach należy bowiem „zwrócić uwagę czy ziemniaki nie uległy zniszczeniu przez zamarznięcie lub też zgorączkowanie”. Sołtys Cybowa Józef Tatara poinformował, że miejscowa Spółdzielnia Produkcyjna (Rolniczy Zespół Spółdzielczy) ma jeszcze dużo do wymłócenia, ale „bez względu czy zakończy się omłoty czy nie, 15 lutego przystępuje się do akcji wiosenno-siewnej”. Omłotów także nie ukończył RZS w Dębsku, lecz „część ludzi już zaczyna przygotowania do akcji wiosenno-siewnej”. Po informacji sołtysa Białego Zdroju Franciszka Szymczaka, że „rolnicy nie chcą czyścić i bielić sadów”, postanowiono „wyszukać osobę, która by się podjęła tej pracy i obieliła sady ociągającym się rolnikom na koszt tych rolników”.
1957 roku (69 lat temu) – Członek Zarządu GS „SCh” Edward Michnowski poinformował na posiedzeniu Prezydium MRN, że „nawozów sztucznych jest duża ilość, a w drodze jest transport z uprzężą dla koni, na którą jest duży popyt. Uprzęż będzie stosunkowo niedroga (od 500 zł parciana do 1700 zł skórzana). Przewodniczący Jan Staworzyński stwierdził, że „ostatnio w rzeźni GS dzieją się nieporządki. Mięso do sklepu, jak również kiełbasa, dostarczane są w stanie nie do użytku, śmierdzące”. Podjęto uchwałę o „ograniczeniu w dniu wypłat (1, 15 i ostatniego dnia każdego miesiąca) sprzedaży detalicznej i wyszynku w zakładach gastronomicznych oraz restauracjach prywatnych napojów alkoholowych powyżej 18%”. Felicji Orzechowskiej przydzielono budynek przy ul. Bydgoskiej 1, gdyż zobowiązała się wyremontować go własnym kosztem.
1980 roku (46 lat temu) – Kierownik gminnej służby rolnej Antoni Oleksiuk złożył sprawozdanie z rozmów z 86 rolnikami indywidualnymi. Jak stwierdził, z powodu „słabego zaopatrzenia w pasze objętościowe” nie wykorzystali oni 68 stanowisk dla trzody i 55 stanowisk dla bydła, a 17 rolników nie sprzedało państwu żadnych produktów ze swojego gospodarstwa. Egzekutywa KM-G PZPR zażądała wyjaśnień, co do sankcji jakie podjęto w odniesieniu do tych rolników oraz powodów „zbyt małego wzrostu macior”. Ponadto przed wyborami do Sejmu PRL wyznaczonymi na 23 marca, zatwierdzono składy osobowe sztabu wyborczego, wykaz mężów zaufania i kierowników grup agitacyjnych.
7 lutego…
1945 roku (81 lat temu) – Gen. von Schleinitz przeniósł swój sztab z majątku w Nowej Studnicy do majątku w Pomierzynie, zajmując tam pałac właściciela miejscowych dóbr, Arthura Böninga.
8 lutego…
1945 roku (81 lat temu) – Przeprowadzono ewakuację mieszkańców Kallies, skąd wyruszyło w kierunku Drawska Pomorskiego i Złocieńca ponad sto furmanek wiozących dobytek, małe dzieci oraz osoby niesprawne. Inni musieli maszerować, a panował wówczas silny mróz (-20 ˚ C) oraz śnieżne zamiecie.
1951 roku (75 lat temu) - Na połączonym posiedzeniu Prezydium Miejskiej oraz Prezydium Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim, Władysław Chojnacki (wiceprzewodniczący Prezydium GRN) oświadczył, że miejscowi kułacy „zapisali się do Spółdzielni, aby w ten sposób wykręcić się od dostarczenia zboża do punktu skupu, a to zboże później pokątnie drożej sprzedają żerując na biednych. Musimy do tej sprawy przystąpić sprawnie i wykryć ukryte nadwyżki zboża”. Bronisław Bryja (Przewodniczący GRN) dodał, że „tak jak robotnik wykonuje swe normy, tak samo rolnik winien wywiązać się z planowanego skupu zboża”. W uzupełnieniu zarzutów, że chłopi „są jeszcze mało uświadomieni politycznie i dlatego przywożą do skupu mało zboża”, przyznano publicznie, iż hodowla trzody chlewnej bardziej się opłaca niż sprzedaż zboża, dlatego „chłopi wolą zbożem karmić świnie, niż ziarno zawozić na skup”.
1956 roku (70 lat temu) – Prezydium MRN postanowiło wezwać wszystkich rolników zalegających z opłatą podatku gruntowego i PZU za rok 1955 „w celu przeprowadzenia rozmowy na temat natychmiastowej spłaty należności”.Ze sprawozdania kierowniczki Biblioteki Miejskiej Czesławy Jęsiek wynika, iż korzysta z niej 431 czytelników, którym w roku 1955 wypożyczono 5212 tomów. Zdaniem przewodniczącego Jana Staworzyńskiego tych czytelników jest wciąż za mało. A sekretarz Prezydium Katarzyna Zawadzka dodała, że „obecnie gdy prowadzi się walkę z chuligaństwem należy zainteresować czytaniem książek przede wszystkim młodzież. Bo nawet chuligan, gdy przeczyta książkę, która go zainteresuje, to na pewno pozbędzie się swych złych nawyków”.
1962 roku (64 lat temu) – W dyskusji na posiedzeniu Prezydium MRN nad sprawozdaniem z wykonania obowiązkowych dostaw przez rolników, przewodniczący Jan Staworzyński wymienił „Ob. Stanisława Dziewierza, który zalega w obowiązkowych dostawach we wszystkich dyscyplinach”. Jak stwierdził, „z tym Obywatelem są duże trudności bo już od kilku lat nie obrabia swojego areału ziemi”. A gdyby rozliczył się „względem Państwa i przedłożył zaświadczenie, że w niczym nie zalega, to można by go zwolnić z gospodarstwa”. Przewodniczący Staworzyński poskarżył się też na Prezydium Powiatowej RN i Prezydium Wojewódzkiej RN, gdyż „mimo wielokrotnych wniosków o przydział maszyny do pisania, żadnych rezultatów odnośnie tej sprawy nie ma”. I wciąż używa się maszynę, „która jest nienadającą się do pisania”.
1984 roku (42 lata temu) – Egzekutywa KM-G PZPR zatwierdziła wniosek WUSW w Koszalinie „o zatwierdzenie na stanowisko Komendanta Posterunku MO tow. Czesława Karczewskiego”. Przyjęto do wiadomości uchwałę POP GS „SCh” o skreśleniu z listy członków PZPR tow. Haliny Badowskiej, uchwałę OOP Suchowo o skreśleniu tow. Stanisława Gizy oraz uchwałę POP PKP o skreśleniu tow. Stanisława Ciesiółki i tow. Reginy Obiałej. Ponadto podjęto decyzję o skreśleniu z listy członków PZPR „tow. Haliny Kulik i Zdzisławy Kryńskiej, gdyż po likwidacji POP RSOP (Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej) nie zgłosiły się z przeniesienia
Poszukujemy Waszych wspomnień!
Chcemy stworzyć prawdziwą kronikę Kalisza Pomorskiego – pisaną razem z Wami. Jeśli posiadacie stare fotografie, dokumenty, wspomnienia lub opowieści przekazywane w rodzinie – podzielcie się nimi!
Przesyłajcie je na adres: Promocja@kaliszpom.pl
Wszystkie dotychczasowe materiały przygotował i opracował z pasją Bogumił Kurylczyk – dziękujemy!
Dołączcie do tej niezwykłej podróży w przeszłość! Razem zachowajmy pamięć o tamtych czasach
