Wyjątkowy cykl „Karty z kalendarza”, w którym dzień po dniu odkrywamy historię Kalisza Pomorskiego z lat 1945–1985.

To podróż w czasie, która pozwoli nam wspólnie przypomnieć sobie początki powojennego życia w naszym mieście – ludzi, wydarzenia, codzienność i wielkie chwile.
17 listopada…
1952 roku (73 lata temu) – Trzej dzielnicowi w towarzystwie pracowników Prezydium MRN chodzili tzw. trójkami po domach i mieszkaniach osób zalegających z obowiązkowymi dostawami lub podatkami, aby im przypomnieć o konieczności ich uregulowania przed końcem roku 1952, gdyż „miasto Kalisz Pomorski chce się wywiązać ze wszystkiego w 100%”.
18 listopada…
1953 roku (72 lata temu) – Prezydium MRN przyznało premie uznaniowe swoim czterem pracownicom, w tym najwyższą premię (250 zł) otrzymała referentka podatkowa Anna Sieradzka. Członek zarządu GS „SCh” Edward Michnowski przyznał na posiedzeniu Prezydium MRN, że w sklepach GS w Kaliszu Pomorskim „zaopatrzenie nie jest należyte, a w szczególności brak jest masła, słoniny, wędlin oraz mleka i śmietany”. Antoni Walczak dodał, że brakuje także żarówek, Aleksander Stelmach do tej listy dotkliwych braków dołożył garnki, a przewodniczący Prezydium Jan Staworzyński wymienił deficytowe nici, igły oraz szydła. W uchwale zobowiązano zarząd GS do otwarcia w mieście sklepu nabiałowego do 1 grudnia 1953 roku, a w terminie późniejszym także sklepu z obuwiem oraz sklepu tekstylnego.
Z kolei w uchwale Gminnej Rady Narodowej w Kaliszu Pomorskim zobowiązano GS „SCh” do „systematycznego sprowadzania nafty dla gromad, w których nie doprowadzono prądu elektrycznego” (Jasnopole, Kotlina, Krężno). Także na tej sesji obligatoryjne sprawozdanie z realizacji obowiązkowych dostaw złożył Witold Małyszko. Jak wyliczył, 8 rolników zalega z przywozem ziemniaków, w tym np. Janowi Boroniowi brakuje 40 kg, Piotrowi Sobiepanowi 300 kg, a Franciszkowi Mamzerowi 1550 kg. Natomiast z dostaw żywca nie wywiązało się jeszcze w całości 16 rolników, w tym Piotr Poczekajło winien dostarczyć 20 kg, Dymitr Podolak 8 kg, a Maria Maras 10 kg.
1981 roku (44 lata temu) – Negatywnie oceniono pracę naczelnika Miasta i Gminy Kalisz Pomorski, wskazując na „brak zaufania w społeczeństwie”, niepełne wykonanie zgłoszonych wniosków, czy „brak konsekwencji” w stosunku do podwładnych. Jak wykazano, na 56 wniosków ujętych w harmonogramie, zrealizowano zaledwie 20, a 19 określono jako „niemożliwe do wykonania”. Inne są w trakcie realizacji. W konsekwencji egzekutywa Komitetu Miejsko-Gminnego PZPR zaleciła Henrykowi Strugale by „w najbliższym czasie” złożył rezygnację ze sprawowanej funkcji naczelnika.
19 listopada…
1958 roku (67 lat temu) – Kierownik Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Jan Szwed poinformował na posiedzeniu Prezydium MRN, że „z powodu wykorzystania kredytów na odgruzowanie miasta dalsze prace będzie się kontynuować w roku 1959”. Natomiast w roku 1958 za kwotę 188 704 zł wywieziono 6630 m³ gruzu z placów o powierzchni 5793 m², uzyskując 74 900 sztuk cegły całej i 189 000 sztuk cegły ułamkowej. Oczyszczono całkowicie place pomiędzy ulicami: Pocztowa - św. Wojciecha – Sikorskiego - Wolności oraz Kościuszki – św. Wojciecha – Sikorskiego – Wolności.
20 listopada…
1957 roku (68 lat temu) – Obecni na posiedzeniu Prezydium MRN Stanisław Gabryszewski (fotograf) i Czesław Głowacki (fryzjer) wnioskowali o obniżkę czynszu za lokale rzemieślnicze. Przewodniczący Jan Staworzyński oświadczył, że „tej sprawy jeszcze nie można rozstrzygnąć, bo nie wiadomo jak na takie propozycje zapatrują się władze wyższe i dopóki takowe nie zabiorą stanowiska w tej sprawie to Prezydium nie podejmie żadnej decyzji”. Zarząd kaliskiego GS „SCh” wystąpił z wnioskiem o przydzielenie budynku przy ul. Dworcowej 6 po byłej restauracji Wyrzykowskiego, gdzie zamierza otworzyć „bar z napojami alkoholowymi”. Jednocześnie o ten budynek stara się Kółko Rolnicze zamierzając uruchomić tam szwalnię. Zdaniem sekretarza KM PZPR Stanisława Stodulskiego, „na terenie tak małego miasta jak Kalisz Pomorski nie potrzeba dwóch gospód. W zupełności wystarczy jedna aby wyciągać pieniądze od mieszkańców na wódkę”. Poparł zatem wniosek Kółka Rolniczego. Poparł go Henryk Przybyłowski, agronom i przewodniczący Miejskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu. Prezes Zarządu GS Stanisław Majewski oświadczył, że nie jest ich celem „rozpijanie ludzi”. Dążą jedynie do tego, aby „odciążyć gospodę przy ul. Świerczewskiego gdzie obecnie nie można utrzymać porządku”, bo tak dużo przychodzi ludzi do jedynej restauracji w centrum miasta. Dodał, iż lokal po restauracji Wyrzykowskiego „wymaga dużego wkładu pieniężnego na remont, a GS jest w stanie go wykonać”.
Przewodniczący Prezydium MRN Jan Staworzyński przypomniał, że ten obiekt znajduje się obok świetlicy użytkowanej przez GS. Wtedy taki bar „byłby wygodą dla mieszkańców, którzy przychodzą na zabawy”. Ponadto druga gospoda w mieście umożliwi wprowadzenie ładu w tej pierwszej. I zaproponował by tak uczynić, wynajmując jednocześnie na szwalnię dla Kółka Rolniczego pomieszczenia po zlikwidowanej gospodzie przy ul. Świerczewskiego 29, zwanej „ścianą płaczu” oraz pomieszczenia przeznaczone błędnie dla Zespołu PGR na punkt felczerski przy u. Świerczewskiego 17, na co nie zgodził się wydział zdrowia Prezydium Powiatowej RN. Wiceprezes Zarządu GS Romuald Ziółkowski dodał, że „GS projektuje robić co sobotę w świetlicy potańcówki, więc młodzież i dorośli będą mogli znaleźć w barze gorącą zakąskę oraz lemoniadę, piwo i inne napoje”. Ze zdaniem J. Staworzyńskiego nie zgodził się sekretarz St. Stodulski, bo „ludność miasta w czasie odczytu lub po przedstawieniu teatralnym od razu miałaby okazję do popicia, a nie jest to zdrowy objaw”. Ostatecznie konkretną decyzję postanowiono odłożyć do gruntowniejszego rozeznania tematu.
1961 roku (64 lata temu) – W notatce służbowej skierowanej do Komitetu Rejonowego PZPR w Kaliszu Pomorskim, pełniący obowiązki kierownika kaliskiej Betoniarni Piotr Tolwaj doniósł, że „towarzysz Jarosław Jamniuk samowolnie zmienił stanowisko pracy”. Mianowicie przestał „urabiać masę betonową” i poszukał sobie innego zajęcia. Na uwagę kierownika „zareagował grubiańsko”, a nawet „w jego głosie brzmiała groźba”, co zdarzyć się miało nie po raz pierwszy. Na koniec Piotr Tolwaj oświadczył, iż jeśli nadal będzie zatrudniony w Betoniarni tow. Jamniuk, to on „zrzeka się pracy na stanowisku kierownika zakładu”.
21 listopada…
1951 roku (74 lata temu) –Przewodniczący Prezydium MRN Feliks Bejnarowicz wręczył dyplomy uznania „za gorliwą pracę dla dobra Polski Ludowej” Antoniemu Kozłowskiemu przewodniczącemu Spółdzielni Produkcyjnej w Kaliszu Pomorskim oraz jej członkowi Franciszkowi Borowskiemu. Następnie na nadzwyczajnej sesji Miejskiej Rady Narodowej omawiano wykonanie „siedmiu akcji gospodarczych”. Ze sprawozdania wynika, że planowy skup zboża (Akcja I) i planowy skup ziemniaków (Akcja II) wykonano ponad plan, podobnie egzekucję podatku gruntowego (Akcja III) oraz składki ubezpieczeniowej (Akcja IV). Źle wypadła pożyczka narodowa (Akcja V) zrealizowana tylko w 39%. Podobnie było z akcją siewną (Akcja VI) wykonaną w niespełna połowie oraz z kontraktacją trzody chlewnej (Akcja VII) wykonanej w 28,5%.
Na sesji Gminnej Rady Narodowej radny Stanisław Bros stwierdził, że „my rolnicy wywiązujemy się z planowanego skupu oraz ze wszystkich akcji, pomimo tego nie możemy otrzymać produktów pierwszej potrzeby. Nie możemy kupić nafty, lamp naftowych oraz okuć koni, bo nigdzie w pobliżu nie ma kowala”. Radny Nieroba z Cybowa dodał, że z braku lamp naftowych tamtejsze dzieci „odrabiają lekcje przy łuczywie, co jest karygodne i nie powinno mieć miejsca w Polsce Ludowej”. Wymówki GS „SCh”, że „nigdzie nie można dostać lamp naftowych to jest oszczerstwo, kłamstwo i wprowadzanie wrogiej propagandy”. Jednogłośnie przyjęto uchwałę nawołującą GS w Kaliszu Pomorskim do „zaprzestania rozsiewania wrogiej propagandy o tym, że u nas w Polsce Ludowej nie można dostać takich drobnostek jak lampy naftowe”. I wyznaczono zarządowi GS termin do 23 listopada na umożliwienie zakupu lamp naftowych mieszkańcom Cybowa i Wacławowa (Jasnopola).
Przewodniczący GRN Tadeusz Chwaliński zarzucił Komitetowi Gminnemu PZPR, „że stracił czujność klasową”, bo dopuścił do obsadzenie stanowisk kierowniczych w spółdzielniach przez „element wrogi, kułacki i rozbijacki”. W efekcie czego prowadzili oni „rozbijacką robotę na naszym terenie”. Dowodem tego jest „obniżona wydajność z ha i niechęć do pracy w spółdzielniach”. Dzięki pomocy „ludzi, którzy zostali do nas przysłani do walki z wrogą propagandą, zdołaliśmy do pewnego stopnia uzdrowić sytuację”. Najlepiej ze wszystkich obowiązków „wywiązują się biedni chłopi i członkowie spółdzielni produkcyjnych”, Za nimi „ciągną się daleko w tyle chłopi więcej zamożni, jak np. z gromady Dębsko gdzie najwięcej zalegają wobec państwa i są najbardziej oporni”. Wysłane tam „ekipy uświadamiające nie zdołały wywrzeć odpowiednich skutków”, dlatego „planowane jest poczynienie kroków egzekucyjnych”.
1956 roku (69 lat temu) – Jak poinformował na posiedzeniu Prezydium MRN Władysław Mitak odpowiadający w kaliskiej GS „SCh” za kontraktację upraw i żywca, rolnicy indywidualni najchętniej kontraktują len, który zasieją aż na 128 ha, znacznie przekraczając plan wynoszący 80 ha. Natomiast dużo gorzej jest z kontraktacją rzepaku i cieląt rzeźnych. Pozytywnie załatwiono podanie Stanisława Jedynowicza o przydzielenie lokalu przy ul. Świerczewskiego 28 na zakład fryzjerski (damsko-męski).
1980 roku (45 lat temu) – Posiedzenie Prezydium RN MiG wypełniła dyskusja po zgłoszonym przez Jerzego Stylskiego zamiarze rezygnacji z pełnienia funkcji przewodniczącego RN MiG. Uzasadnił to problemami z pogodzeniem tej funkcji z funkcją I sekretarza KM-G PZPR. „Utrudnia to oddziaływanie na radnych członków partii i nie ma wtedy oddziaływania instancji partyjnej na radę”. Swoje zdanie odnośnie tej rezygnacji wygłosili kolejno uczestnicy posiedzenia. Władysław Chojnacki: „Człowiek, który pracuje z uczuciem i dobrze nie powinien rezygnować zwłaszcza w tym okresie, kiedy uczciwych ludzi trzeba utrzymać na stanowiskach”. Jerzy Andrzejczak: „Obecnie nie widzę potrzeby zmiany na tym stanowisku. Opinia społeczna podkreśla rozumne podchodzenie do ludzi przez Przewodniczącego”. Piotr Kozak: „Potwierdzam zdanie o dobrej opinii o towarzyszu Stylskim, o jego stanowczości, opanowaniu i sposobie załatwiania spraw”. Zdzisław Wiśniewski: „W obecnej sytuacji to byłoby źle zrozumiane przez społeczeństwo, jako negatywne, a do tego nie ma żadnego powodu”. Henryk Strugała: „Te funkcje powinny być rozdzielone, ale jeszcze nie obecnie”. Po wysłuchaniu tych opinii Jerzy Stylski „nie ponowił wniosku o zwolnienie z funkcji Przewodniczącego Rady Narodowej”.
22 listopada…
1945 roku (80 lat temu) – Jak wykazano w protokole zdawczo-odbiorczym z obu kaliskich tartaków (firmy Wittchow i firmy Schröder) „wszystkie maszyny i urządzenia zostały zdemontowane i wywiezione przez Sowietów”. Tartaki te przejęły Lasy Państwowe. Jednocześnie podano, że dwie stacje benzynowe na Rynku (zwanym wtedy Placem Kościuszki) są zniszczone, podobnie jak kolejne dwie przy ul. Toruńskiej. Gruntownego remontu wymaga kaliska gazownia (przestrzelany zbiornik gazu, zdemolowane piece i aparatura). Natomiast zdatna do uruchomienia jest wytwórnia cegły wapiennej.
23 listopada…
1946 roku (79 lat temu) – Odbyło się pierwsze posiedzenie Prezydium MRN pod przewodnictwem Sylwestra Fronczaka. Trzej członkowie Prezydium: Józef Butyniec, Stanisław Jęsiek i Jan Sujkowski byli obecni, natomiast brakowało wiceprzewodniczącego MRN Wawrzyńca Dąbrowskiego. Ustalono, że wobec przejęcia przez Zarząd Miejski gospodarstwa ogrodniczego od Armii Radzieckiej (obecne ogródki działkowe pomiędzy ulicą Strzelecką, a rzeką Drawicą) „należy ten obiekt uruchomić i prowadzić”.
1951 roku (74 lata temu) – Przewodniczący prezydium MRN Feliks Bejnarowicz oświadczył na posiedzeniu, iż odnotowano przypadki picia wódki w godzinach urzędowych przez pracowników Prezydium. W podjętej uchwale zdecydowano, że pracownik taki „zostanie przykładnie ukarany”. Z powodu nawału pracy urzędniczej postanowiono przesunąć termin wykonania czynu społecznego (przy odgruzowywaniu miasta) „dla uczczenia 34. Rocznicy Rewolucji Październikowej”.
1955 roku (70 lat temu) – Nowy kierownik Ośrodka Zdrowia lekarz Jan Milanowski poinformował Prezydium MRN, że Szpital Powiatowy w Drawsku nie dostarcza w terminie do kaliskiej placówki lekarstw i środków opatrunkowych, a wydział zdrowia Prezydium Powiatowej RN też nie troszczy się o jej wyposażenie w środki czystości, spirytus czy narzędzia stomatologiczne gdyż w gabinecie dentystycznym wciąż brakuje „kleszczy do rwania niektórych zębów”.
1960 roku (65 lat temu) – Jak poinformował na posiedzeniu Prezydium MRN Feliks Kmiecik kierownik ZGKiM, „ze względu na duży napływ podań o przeprowadzenie remontów pieców, zlecono wykonanie jednego pieca i kuchni w budynku przy ul. Suchowskiej 19 u Walentego Fajgra, jednej kuchni i pieca u Stanisława Osińskiego oraz u Pawła Głoda przy ul. Dominikowskiej 5 (Przemysłowej) wykonano dwa piece i jedną kuchnię”.
1961 roku (64 lata temu) – Na zebraniu partyjnym w kaliskiej Betoniarni omawiano sprawę „samowolnego porzucenia stanowiska pracy przez towarzysza Jamniuka”. Kierownik Piotr Tolwaj przypomniał, że tow. Jamniuk zamiast mieszać masę betonową przystąpił do robienia krawężników. A ponadto szykanował tow. Lewickiego za to, że jakoby „miał on powiedzieć, że chrzani partię”. Jarosław Jamniuk wyjaśnił, że „odszedł ze swojego stanowiska dlatego, bo tow. Tolwaj przerwał pracę gdyż już się wyczerpało zamówienie”. I zapytał: „gdzie jest ta sprawiedliwość? Bo zarabiałem na tym stanowisku 50 zł dziennie, a koledzy na lepszych stanowiskach mieli dziennie po 204 zł”. Jego zdaniem „tow. Tolwaj pogniewał się na niego bo zwrócił uwagę tow. Paprockiemu, że się plugawo wyraża o towarzyszu Tomaszewskim, sekretarzu komitetu rejonowego”. Towarzysz Rozpędowski potwierdził, że tow. Jamniuk rozpowiada oszczerstwa o tow. Lewickim, który miał się wyrazić, iż „pierdoli partię”. Tow. Zdzisław Witczak poskarżył się, iż tow. Tolwaj zapowiedział mu, że „dopóki jest tu kierownikiem to nie dopuści mnie do koryta”. Zagroził też, że nie skieruje na kursy doszkalające nikogo kto nie ma skończonych 7 klas. A ponadto „są takie odgłosy, że tow. Tolwaj utrudnia odbywanie zebrań partyjnych”. Potwierdził to tow. Góralski oświadczając, że „w niedzielę miało być zebranie partyjne ale przyszło też rozładowywać wagony i robiliśmy wagony”. Obecny na zebraniu tow. Tomaszewski rozstrzygnął tę sprawę stwierdzając, że wagony są ważniejsze, a zebranie partyjne można przesunąć.
1970 roku (55 lat temu) – W zebraniu POP PZPR w KPPB „Żelgazbet” uczestniczyło 37 członków (na 63) i 7 kandydatów (na  . Sytuację międzynarodową (w tym „brutalne akcje prowokacji USA wobec Wietnamu” oraz „nowe osiągniecia ZSRR w kosmosie”) przedstawił sekretarz tow. Tadeusz Sionkowski. W dyskusji tow. Waldemar Łoszak (dyrektor techniczny) poinformował, że „brak cementu poważnie utrudnia rytmiczne wykonywanie zadań”. Tow. Piotr Tolwaj „zwrócił się z prośbą o pomoc w agitacji bezpartyjnych do pracy w niedzielę i na wydłużonym dniu z uwagi na trudności materiałowe”. A kilku innych towarzyszy zgodnie skrytykowało stan zaopatrzenia sklepów prowadzonych w Kaliszu Pomorskim przez monopolistę GS „SCh”. Zdaniem tow. Zdzisława Nowotczyńskiego, „zaopatrzenie miasta poprawi jedynie wprowadzenie drugiego pionu handlowego MHD lub PSS”.
1981 roku (44 lata temu) – Sekretarz UMiG Helena Krystopik poprowadziła naradę w sprawie współpracy samorządu mieszkańców z ZGKiM. Uczestniczyli w niej pracownicy i kierownik ZGKiM Adam Kartosz oraz przewodniczący Komitetu Obwodowego Mieszkańców nr 1 Władysław Mitak i KOM nr 2 Eugeniusz Baryła. Ustalono zasady współpracy, a w protokole zapisano także postulat zgłoszony przez E. Baryłę, mianowicie: „Samorząd Mieszkańców sprzeciwia się wykonywaniu takich zadań na koszt państwa jak np. np. wybudowanie łazienki dla obywatela Bieniaka”.
Poszukujemy Waszych wspomnień!
Chcemy stworzyć prawdziwą kronikę Kalisza Pomorskiego – pisaną razem z Wami. Jeśli posiadacie stare fotografie, dokumenty, wspomnienia lub opowieści przekazywane w rodzinie – podzielcie się nimi!
Przesyłajcie je na adres: Promocja@kaliszpom.pl
Wszystkie dotychczasowe materiały przygotował i opracował z pasją Bogumił Kurylczyk – dziękujemy!
Dołączcie do tej niezwykłej podróży w przeszłość! Razem zachowajmy pamięć o tamtych czasach